bibliofagos

Αντιστεκόμαστε

2008-01-22T22:48:00.000+02:00

Είμαι εκτός Ελλάδος για μετεκπαίδευση. Αυτό δεν εμποδίζει όμως να συμμετέχω σ' αυτή την ωραία κίνηση της εαρινής συμφωνίας και να ανταποκριθώ -έστω και καθυστερημένα- στην πρόσκληση του αγαπητού λιμπρόφιλου, τον οποίον και ευχαριστώ.
Τους αφιερώνω λοιπόν κάποιες στροφές από ένα αγαπημένο μου ποίημα από μνήμης αφού εδώ που είμαι, στην άλλη άκρη του κόσμου, δεν έχω μαζί μου τις ποιητικές συλλογές που αγαπώ.

Κώστα Καρυωτάκη

Υποθήκες

Όταν οι άνθρωποι θέλουν να πονείς
μπορούνε με χίλιους τρόπους,
ρίξε το όπλο και σωριάσου πρηνής
όταν ακούσεις ανθρώπους.

Όταν ακούσεις ποδοβολητά λύκων
ο θεός μαζί σου
ξαπλώσου χάμω με μάτια κλειστά
και κράτησε την πνοή σου.

Κράτησε κάποιον τόπο μυστικό
στον πλατύ κόσμο μια θέση.
Όταν οι άνθρωποι θέλουν το κακό
του δίνουν όψη ν' αρέσει.

ΚΑΛΕΣ ΓΙΟΡΤΕΣ

2007-12-24T00:45:00.000+02:00

.... σε όλους τους αγαπητούς φίλους,
με Υγεία, Αγάπη, Χαρά
και Καλά Αναγνώσματα
για το 2008

Το "ελληνικό θαύμα" των βραβέυσεων!

2007-12-13T12:33:00.000+02:00

Και συντελέστηκε η μεγάλη ανατροπή στις πρόσφατες βραβεύσεις του ελληνικού κράτους και των Ελλήνων αναγνωστών. 'Οπως είναι ήδη γνωστό το ΕΚΕΒΙ όρισε αξιολογότατη (από καταξιωμένους) κριτική επιτροπή επιλογής μυθιστορημάτων από τα οποία καλούνταν οι αναγνώστες να διαλέξουν εκείνο της αρεσκείας τους. Και το θαύμα συντελέστηκε. Σύσσωμο το αναγνωστικό κοινό ψήφισε το μυθιστόρημα του αγαπητού και άξιου συγγραφέα Ανδρέα Μήτσου. Η ερώτηση είναι πόσοι το ψήφισαν, διότι δεν το είδαμε ποτέ (ή κάνω λάθος;) σε λίστες προτίμησεις των αναγνωστών (χωρίς αυτό να σημαίνει ότι το βιβλίο δεν αξίζει τη βράβευση, αλλού είναι το θέμα). Το έτερον θαύμα που συντελέστηκε αφορά στην επιλογή της κρατικής επιτροπής όπου ανέλαβε, ως φαίνεται, να αποκαταστήσει την "αδικία" που επεφύλαξε το κοινό στην ευπώλητη συγγραφέα Ιωάννα Καρυστιάνη. Και λέω τώρα εγώ ο απλός αναγνώστης: Μα τόσο άλλαξαν τα αναγνωστικά ήθη στη χώρα μου και δεν το έχω ακόμη καταλάβει; Να βραβεύονται τα ευπώλητα, ως πιο ελαφριά και μαζικά αναγνώσματα, από τους κρατικούς φορείς και τα πιο απαιτητικά από το ίδιο το κοινό; Άρα να περιμένουμε στα ευπώλητα και νέες εκπλήξεις από το κοινό. Ή μήπως και το αδικώ το κοινό και δεν είναι αυτός ο "φταίχτης" για την ανατροπή; Αλλά δεν μπορώ να σκεφτώ ποιός είναι ο "φταίχτης" για την επιλογή της κρατικής επιτροπής. Ή μήπως είναι ολοφάνερο και αυτό;
Και μήπως είναι καιρός να ξαναθυμηθούμε την πρότασή μου για τα βραβεία των μπλόγκερς; Τώρα που το ξανασκέφτομαι το βλέπω από άλλη οπτική γωνία. Της αποκατάστασης. Που και αυτό θα είναι μια μεγάλη ανατροπή. Στο κάτω κάτω της γραφής κι εμείς (όπως κι εκείνοι) έχουμε τους φίλους μας, τους αγαπημένους μας συγγραφείς και τους ευνοούμενούς μας.

Ένας σκούφος αλλά όχι χρυσός

2007-11-25T22:51:00.000+02:00

Η «Αρχαία σκουριά» άρκεσε για να καταξιώσει τη Μάρω Δούκα στο αναγνωστικό κοινό αλλά και στους ειδικούς της ελληνικής λογοτεχνίας. Από τότε πέρασαν πολλά χρόνια και αρκετά βιβλία εκπορεύτηκαν από την έμπνευσή της. Σήμερα η Μάρω Δούκα, σύμφωνα με το πνεύμα των καιρών, επανεκδίδει το σύνολο του έργου της αναθεωρώντας το από άλλον εκδότη. Αν δεν κάνω λάθος το ιστορικό της μυθιστόρημα «Ένας σκούφος από πορφύρα» (εκδόσεις Πατάκη) είναι αυτό που επανεκδόθηκε πρώτο. Έργο που στέκεται σαν το βαρύ πυροβολικό των ιστορικών μυθιστορημάτων της εγχώριας παραγωγής. Είναι όμως και διαβαστερό ή είναι υπερεκτιμημένο; Η ταπεινότητα μου το προσέγγισε με το ανάλογο δέος. Ο «Σκούφος» αναφέρεται στον αυτοκράτορα του Βυζαντίου Αλέξιο Κομνηνό, ο οποίος έταξε τη ζωή του στο να σώσει το Βυζάντιο και η εποχή του υπήρξε η τελευταία αναλαμπή της αυτοκρατορίας.

Η πρώτη δυσκολία που αντιμετώπισα με το βιβλίο ήταν τα πολλά πρόσωπα, μερικά και με τα ίδια ονόματα, που δεν μπορείς να παρακολουθήσεις αν δεν ανατρέχεις κάθε τόσο σε έναν πίνακα με τα πρόσωπα που υπάρχει στο τέλος του βιβλίου. Μια δεύτερη δυσκολία ήταν οι διάλογοι, οι οποίοι χωρίς τα εισαγωγικά τους μπερδεύουν και δεν ξέρεις στο τέλος ποιος είπε τι. Μια τρίτη δυσκολία που μάλλον είναι κάτι που μου προκάλεσε πλήξη ήταν η πρωτοπρόσωπη αφήγηση που δεν άφηνε περιθώρια άλλης οπτικής σε ένα τόσο πολλών σελίδων μυθιστόρημα. Δεν θα έλεγα ότι είμαι συνηθισμένος στα απλοϊκά αναγνώσματα, το αντίθετο θα ισχυριζόμουν. Αλλά τα εξεζητημένα μοντερνιστικά εκεί που δεν στέκουν με απωθούν σαν να καταπίνω μπουκιά με παράταιρες γεύσεις.

Η αφήγηση γίνεται από κάποιον ταπεινό παλατιανό που χρησιμοποιεί μια απλή γλώσσα αλλά που πολλές φορές γίνεται αρκούντως αλλά αταίριαστα λόγια και ποιητικήαν και συγχρόνως εγκεφαλική. Γενικά το βιβλίο σέβεται τις χρονολογίες και τα λοιπά ιστορικά στοιχεία, απ’ όσο μπορώ προσωπικά να γνωρίζω, και ακολουθεί ως επί το πλείστον κατά γράμμα την αφήγηση του πραγματικού κειμένου από την Αλεξιάδα της Αννας Κομνηνής, της κόρης του Αλέξιου, η οποία ήταν λογία, χωρίς όμως να αποφεύγει κάποιους μελοδραματισμούς και διδακτικές προσεγγίσεις. Μάχες και δολοπλοκίες, περιγράφονται αναλυτικά μαζί με τα πάθη και τους έρωτες των προσώπων της εποχής. Ίσως αν έλειπαν όλες αυτές οι λεπτομερείς περιγραφές που μπορεί να της διαβάσει κανείς και σε ένα γνήσιο ιστορικό βιβλίο, το μυθιστόρημα θα μπορούσε να αναπνεύσει καλύτερα και να μη κουράζει τον αναγνώστη.

Παραθέτω το κείμενο από το οπισθόφυλλο.
"Ποιος ήταν ο Αλέξιος Κομνηνός που θα πολεμούσε σ' Ανατολή και Δύση για να σώσει το Βυζάντιο από το χείλος του γκρεμού; Ποιες γυναίκες τον αγάπησαν; Ποιος προσπαθούσε να τον δηλητηριάσει; Γιατί η θυγατέρα του, η Άννα Κομνηνή, μισούσε τον αδερφό της, το συναυτοκράτορα Ιωάννη; Γιατί η γυναίκα του, η Ειρήνη Δούκα, προωθούσε το Νικηφόρο Βρυέννιο στο θρόνο; ₼νθρωποι και γεγονότα, αποτυχίες, δάκρυα και καημοί, ελπίδες, οράματα που έσβησαν, χαρές που εξανεμίστηκαν, μικρότητες και πάθη. Το μυθιστόρημα Ένας σκούφος από πορφύρα φιλοδοξεί να ζωντανέψει την τελευταία αναλαμπή του Βυζαντίου και να μας ταξιδέψει σ' εκείνα τα δύσκολα χρόνια, μέσα από την αφήγηση ενός άσημου παλατιανού, που αποσυρμένος στη Σινώπη του Πόντου, ξαναθυμάται, έμπλεος δέους, τα περασμένα..."

Γυναικεία λογοτεχνία;

2007-10-21T17:41:00.000+03:00

Υπάρχει γυναικεία και αντρική λογοτεχνία; Και αν ναι ποια είναι η διαφορά τους; Πολλές φορές έχει τεθεί το ερώτημα και έχει απαντηθεί με ισάριθμες απαντήσεις που τελικά δεν βοηθούν για ένα τελικό συμπέρασμα. Ξεκινώντας το περσινό βιβλίο της Ελένης Γιαννακάκη «Τα χερουβείμ της μοκέτας» (εκδόσεις Εστία), η απάντηση «ναι, υπάρχει γυναικεία λογοτεχνία και είναι διαφορετική από την αντρική» σου έρχεται αμέσως στο μυαλό. Και καθώς η υπόθεση του μυθιστορήματος κυλάει αργά σε κάνει να πιστέψεις πως βρίσκεσαι απέναντι σε ένα ακόμη από τα γνωστά μπεστ σέλλερ. Αμ δε. Γρήγορα ανακαλύπτεις έναν ιδιαίτερο πλούτο και ένα σφοδρό (ας μου επιτραπεί αυτό το επίθετο) βάθος. Γι’ αυτό το βιβλίο έχουν γραφτεί πολλά και καλά. Η δική μου άποψη ίσως δεν είναι καν πρωτότυπη αλλά είχα στο πρόγραμμα να διαβάσω αυτό το βιβλίο και τώρα μόλις το κατόρθωσα. Η αλήθεια είναι ότι μερικές απόψεις γνωστών μου γυναικών με απέτρεπαν από την ανάγνωση. Παρόλες τις καλές κριτικές, μερικές φίλες μου το εύρισκαν βαρετό, κουραστικό, αντιπαθητικό. Ώσπου με έκαναν να αναρωτηθώ τι κρύβει μέσα του αυτό το βιβλίο. Διαπίστωσα ότι στις σχεδόν 300 σελίδες του κρύβει την αλήθεια. Την απόλυτη αλήθεια μιας γυναίκας, μιας οποιασδήποτε σύγχρονης και όχι μόνον γυναίκας. Αν αυτό λοιπόν είναι γυναικεία λογοτεχνία, ζήτω η γυναικεία λογοτεχνία. Μόνο που ξεμπτροστιάζει κρυμμένες σκέψεις και αμαρτωλά μυστικά κι αυτό δεν είναι αρεστόν τοις πάσι. Είναι σαν να τοποθετεί η συγγραφέας έναν καθρέφτη μπροστά στην γυναικεία ψυχή. Οι σχεδόν 24 ώρες από τη ζωή μιας γυναίκας παρουσιάζονται γλαφυρά ξεδιπλώνοντας ολόκληρη τη ζωή της και αποκαλύπτοντας τις μύχιες σκέψεις και ένα μεγάλο έγκλημα. Με τη μορφή ενός θρίλερ η Γιαννακάκη μας δίνει στάλα στάλα τα στοιχεία που μας αποκαλύπτουν την αιτία των ενοχών της. Θα μπορούσε να θεωρηθεί και κατά κάποιον τρόπο αστυνομικό μυθιστόρημα αλλά είναι κάτι πολύ παραπάνω από αυτό. Και φυσικά –για να μην παρεξηγηθώ από τις φίλες μου- δεν εννοώ με κανέναν τρόπο ότι όλες οι γυναίκες έχουν τέτοιου τύπου κρυμμένα μυστικά, αλλά όσες έχουν θα μπορούσαν και να ενεργήσουν κατ’ αυτόν τον τρόπο. Θαυμάσια γλώσσα, με έναν εξαιρετικό τριτοπρόσωπο αφηγητή που συμπάσχει και παρουσιάζει την οπτική αποκλειστικά της ηρωίδας, λεπτομερείς περιγραφές της καθαριστικής μανίας της ηρωίδας Μαρίας (δεν είναι τυχαίο το όνομα) συζύγου πλούσιου και επιτυχημένου αρχιτέκτονα, μητέρα τριών παιδιών και αφοσιωμένης στο νοικοκυριό της και στην οικογένειά της. Αφοσιωμένης στ’ αλήθεια ή μήπως αυτή η αφοσίωση άλλα σημαίνει για την ίδια αλλά και για μια μεγάλη μερίδα της σύγχρονης ελληνικής και όχι μόνον κοινωνίας. Ο αντίποδας των Μαμάδων βορείων προαστίων. Παραθέτω κείμενο από το οπισθόφυλλο του βιβλίου.

«Θα 'ταν όμορφη η ζωή της, αν πράγματι ήταν έτσι πάντα, τόσο απλά! Τότε ίσως θα μπορούσε να το γράψει το περίφημο μυθιστόρημα, που της προσάπτουν τελευταία -τώρα πια ακόμη κι η κόρη της, δυστυχώς, αν και για όλα φταίει η ίδια- να το προχωρήσει με ενθουσιασμό τέλος πάντων, έστω κι ατάλαντη, ακολουθώντας μια και μόνη σειρά γεγονότων όμως, πώς αλλιώς; Μα θα 'ταν ένα μυθιστόρημα γι' αυτούς τους ίδιους εδώ μέσα, για όσους κλείνει το σπίτι τους αποκλειστικά, και κυρίως προς ιδίαν κατανάλωση, ένα μυθιστόρημα για την ιερή χρυσόσκονη που τους σκεπάζει όλους αυτοκρατορικά, αρμονικά συμβιώνοντας στα τοιχώματα και στον πυθμένα του χάλκινου γουδιού, ως άλλη κολυμπήθρα του Σιλωάμ, και για τ' αγγελάκια στη μοκέτα της, κυρίως γι' αυτά, πολλά και παχουλά και ροδομάγουλα, σαν κι εκείνα που κόλλαγε στα τζάμια της παραμονές Χριστουγέννων, εκεί κάπου στα εφτά μ' οχτώ, δεν θυμάται ακριβώς.[...]

Σκηνές από έναν γάμο σ' ένα μυθιστόρημα γύρω από τις εύθραυστες ισορροπίες των ενδοοικογενειακών σχέσεων, τα ρευστά όρια της ηθικής και το σκοτεινό βλέμμα της σαγήνης. Όταν ο μονόλογος ξεφεύγει από την φιλήσυχη εξομολόγηση για να οδηγήσει τον αναγνώστη στα ανοίκεια βάθη του ψυχολογικού θρίλερ.»

Δεξιοτεχνία στο... αριστερό χέρι.

2007-10-01T22:11:00.001+03:00

Ο Τάκης Θεοδωρόπουλος τα τελευταία χρόνια έχει μια εμμονή και μ’ αυτήν πορεύεται στη λογοτεχνική του πορεία: Την αρχαιότητα. Κι έχει και άλλη μια: Τη γαλλόφωνη κουλτούρα. Και μ’ αυτήν επίσης πορεύεται. Και καλά κάνει. Η μείξη του πετυχαίνει αρκετές φορές. Όχι βέβαια πάντα, διότι τίποτα δεν πετυχαίνει πάντα, ιδιαίτερα με τους ρυθμούς που θέλει να βρίσκεται στις προθήκες και αυτός. Δεν θα ξαναθίξω το θέμα διότι νομίζω ότι γίνομαι πλέον κουραστικός χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι θα πάψω να πιστεύω στην ευεργετική αποχή έστω για δυο τρία χρόνια των συγγραφέων από τους πάγκους. Στο τελευταίο μυθιστόρημά του «Το αριστερό χέρι της Αφροδίτης» από τις εκδόσεις Ωκεανίδα, ο Θεοδωρόπουλος έβαλε τον πήχυ του πολύ ψηλά. Θέλησε να συνδυάσει την αίγλη της ελληνικής αρχαιότητας, με την φιλοσοφική διερεύνηση του τι σημαίνει ένα έργου τέχνης και με το ανακάτεμα των Γάλλων σε μια προσπάθεια να φτιάξει ένα θρίλερ μέσα στο ρεαλιστικό ιστορικό πλαίσιο των παραμονών της ελληνικής επανάστασης του 1821 που να προσελκύει ένα πλατύτερο κοινό. Σα να λέμε 4 καρπούζια σε μια μασχάλη. Δύσκολο έργο με απαιτήσεις όχι μόνο συγγραφικές αλλά και αναγνωστικές. Χρειάστηκε υπομονή για να γραφτεί –είναι φανερό- αλλά χρειάζεται και μεγαλύτερη υπομονή για να διαβαστεί. Το ανακάτωμα του δοκιμιακού λόγου με το μυστήριο είναι πάλι εδώ. Η ορθή γλώσσα, τα νοήματα αλλά και η ενίοτε γρήγορη εναλλαγή είναι παρόντα. Με λίγη καλή προσπάθεια ο αναγνώστης θα γοητευτεί από το παραμύθι και το σασπένς αλλά δεν είμαι καθόλου σίγουρος ότι ο συγγραφέας ήθελε να πετύχει μόνον αυτό.

Παραθέτω το κειμενο από το οπισθόφυλλο.

«Κανείς δεν την έψαχνε, κανείς δεν την περίμενε, κανείς δεν γνώριζε την ύπαρξή της, όμως μόλις την είδαν την αναγνώρισαν σαν «έτοιμοι από καιρό», σαν να υπήρχε μια θέση κενή γι' αυτήν στον κόσμο της σύγχρονης εποχής που την υποδέχθηκε.

Η τυχαία ανακάλυψή της τον Απρίλιο του 1820 από τον έλληνα Γιώργο Κεντρώτα, η απαγωγή της από τους Γάλλους μνηστήρες της και η μεταφορά της στο Λούβρο αποκαλύπτουν ένα μόνον μέρος του μυστικού της Αφροδίτης της Μήλου, της ντίβας που συνεχίζει δύο αιώνες μετά την αναγέννησή της να σαρώνει τις προτιμήσεις του κοινού.

Ποιος και γιατί την πρωτοβάφτισε Αφροδίτη; Ποια ήταν η τύχη των απαγωγέων της; Ποιος ο ρόλος του Έλληνα συλλέκτη αρχαιοτήτων Νικολάκη Μουρούζη; Και αν όντως βρέθηκε το αριστερό χέρι της με το «μήλον της έριδος», τότε ποιος το πήρε και πού χάθηκε;

Το πραγματικό μυστικό της Αφροδίτης το κρύβει η ίδια της η μορφή. Η ιστορία της είναι η ιστορία της αναγέννησης ενός αριστουργήματος λίγους μήνες πριν ξεκινήσει ο αγώνας για την Αναγέννηση της νέας Ελλάδας, στην Ευρώπη της Ιεράς Συμμαχίας.»

Μητέρες, Δαιμονιστές και Σαύρες του καλοκαιριού

2007-09-18T23:50:00.000+03:00

Και τα τρία βιβλία στα οποία θα αναφερθώ έχουν παρουσιαστεί στον τύπο με καλές ή αρνητικές κριτικές. Θα μπορούσα και να τα παρακάμψω αλλά φεύγοντας τα έβαλα στη βαλίτσα των διακοπών και μου κράτησαν συντροφιά λίγο καιρό. Έτσι έχω την υποχρέωση να μιλήσω γι’ αυτά. Θέλω να ενημερώσω ότι διαβάζω περισσότερα βιβλία από όσα παρουσιάζω εδώ. Συνήθως αποφεύγω αυτά που δεν κατορθώνω να τελειώσω ή αυτά που δεν είχαν τίποτα να μου πουν. Ακόμη αποφεύγω και κάποια που τυχαίνει να γνωρίζω τους συγγραφείς τους είτε το γνωρίζουν εκείνοι είτε όχι. Και αποφεύγω συστηματικά τα βιβλία των συνμπλόγκερς, μέχρι στιγμής τουλάχιστον. Αν συνεχίσω αυτό το μπλογκ ίσως αναθεωρήσω αυτές τις θέσεις.

Ο Θοδωρής Καλλιφατίδης με έχει κερδίσει σαν συγγραφέας αλλά και σαν παρουσία. Το τελευταίο του βιβλίο «Μητέρες και γιοι» από τις εκδόσεις Γαβριηλίδης μου κέντρισε αμέσως το ενδιαφέρον είτε γιατί με έφερε κοντά σε πολύ γνωστές προσωπικές μου καταστάσεις είτε γιατί μου εξιστόρησε τα πάθη των ελλήνων στα δύσκολα χρόνια των πολέμων και των καταστροφών με τρόπο απλό και αποστασιοποιημένο. Ο Καλλιφατίδης χρησιμοποιεί απλή γλώσσα αλλά συγχρόνως πλούσια σε συναισθηματικό φορτίο, που δεν γίνεται ποτέ μελό αν και καταφέρνει να συγκινεί. Μια απλή ιστορία ξανασμιξίματος με τη μάνα του και μια κατάθεση ιστοριών από το ημερολόγιο του πατέρα του, όπου ανάμεσα σε γεμιστά και κεφτεδάκια από τα χέρια της μάνας ξεδιπλώνεται όλη η ελληνική νοοτροπία και ιστορία. Χαλαρό γράψιμο αλλά ποτέ πλαδαρό. Σαν να κυλάει ένα ρυάκι. Η Ελλάδα μέσα από τα μάτια ενός ανθρώπου που έχει λείψει πολύ και νιώθει υγιή νοσταλγία.

Παραθέτω το κείμενο από το οπισθόφυλλο.

«Όταν ήμουν παιδί πίστευα ότι θα πέθαινα πριν από τη μητέρα μου, σύμφωνα με την αρχή ότι το δέντρο επιβιώνει του καρπού του. Με τον καιρό κατάλαβα την ορθή ή τουλάχιστον τη φυσική σειρά των πραγμάτων, οπότε απέκτησα ένα νέο πρόβλημα: πώς θα μπορούσα να της δώσω μια τέτοια λύπη σαν το θάνατό μου; Αυτή η σκέψη με έκανε προσεκτικό και φρόνιμο. Τα παιχνίδια μου δεν ήταν ποτέ ιδιαίτερα τολμηρά, κατά κανόνα προσπαθούσα να βρίσκομαι κοντά της, κάτι που μου θυμίζει συχνά όταν της τηλεφωνώ τα Σάββατα.
Μένει στην Αθήνα. Εγώ ζω στη Στοκχόλμη περίπου σαράντα τρία χρόνια..»

Αύγουστο Κορτώ έχω διαβάσει πάλι στο παρελθόν, το «Αυτοκτονώντας ασύστολα», που είχε κατηγορηθεί ότι θύμιζε πολύ κάποιο γαλλικό μυθιστόρημα ακόμη και το εξώφυλλό του. Δεν παίρνω θέση σ’ αυτό. Αναφέρομαι στο καινούριο βιβλίο του τον «Δαιμονιστή» από τις εκδόσεις Καστανιώτη. Ήδη οι συνεντεύξεις του συγγραφέα και το κείμενο του οπισθόφυλλου μου είχαν κεντρίσει το ενδιαφέρον. Και πραγματικά διάβασα τις καλλίτερες 30 σελίδες από τα πρόσφατα αναγνώσματά μου. Τις πρώτες 30 σελίδες. Δυνατή γραφή, εμπνευσμένη, ενδιαφέρουσα, απρόβλεπτη, σκληρή αλλά μαγευτική. Τι γίνεται όμως με τις υπόλοιπες σχεδόν 300 σελίδες; Σίγουρα το ότι είναι γεμάτες σπέρμα και αίμα δεν βοηθάει. Ούτε είναι αυτό που τις σκοτώνει. Η πληθωρική γραφή αλλού ξεχειλώνει κι αλλού φτιάχνει ενδιαφέρουσες στιγμές. Καταλαβαίνεις ότι κάτι πολύ δυνατό έχει σφηνωθεί στο μυαλό του συγγραφέα αλλά κυλάει ανοργάνωτο στο χαρτί και σκορπιέται. Ώσπου σύρεται μέχρι το παιδαριώδες τέλος. Θεωρώ τον «Δαιμονιστή» ενδιαφέρον πρωτογενές υλικό αλλά ακαλλιέργητο, αν μου επιτρέπεται η λέξη.

Παραθέτω το κείμενο από το οπισθόφυλλο.

«Δεν μπορώ να σας πω το όνομά μου, γιατί δεν έχω όνομα. Είμαι γόνος μιας αρχαίας ράτσας. Είμαι Δαιμονιστής. Κι αυτή είναι η ιστορία μου. Έτσι ξεκινά η αφήγηση ενός ανθρώπου που δεν είναι ακριβώς άνθρωπος. Ενός πλάσματος που ζει με διαφορετικές μορφές ανάμεσά μας. Το πρόβλημα και ταυτόχρονα η κόλασή του είναι ο έρωτας. Γι’ αυτόν κλέβει, γι’ αυτόν σκοτώνει, γι’ αυτόν βυθίζεται διαρκώς στην αθλιότητα. Η ιστορία του διαβάζεται σαν άγριο θρίλερ ή σαν απίστευτο βέβηλο χρονικό…»

Με την Αμάντα Μιχαλοπούλου και τη «Πριγκίπισσα Σαύρα» πάλι από τις εκδόσεις Καστανιώτη, τα πράγματα δείχνουν λίγο πιο άτυχα. Η συγγραφέας ανήκει σ’ αυτό το είδος των συγγραφέων που κατά τη γνώμη μου είναι καλύτερη πάντα στο προηγούμενό της. Δυστυχώς ο εγκιβωτισμός μιας μικρής ιστορίας μέσα σε μια μεγάλη είναι ένα τέχνασμα που χρησιμοποιείται πλέον ευρύτατα κι έτσι δεν αποδίδει αυτό που θα απέδιδε αν δεν είχε φθαρεί. Αλλά και εκτός αυτού χρειάζεται μεγάλη μαεστρία για να μην αλληλοκαλύπτονται οι ιστορίες, να έχουν η κάθε μία το δικό της ενδιαφέρον και οι δυο μαζί να οδηγούν το βιβλίο παρα κάτω. Οι επαναλήψεις της Μιχαλοπούλου ήταν κουραστικές, ο μαγικός της ρεαλισμός(!) πολύ άχαρος για να είναι μαγικός και όσο για ρεαλισμός έφερνε προς την κοινοτυπία. Καλά ελληνικά πάντως, πράγμα στο οποίο η συγγραφέας δίνει ρεσιτάλ.

Παραθέτω το κείμενο από το οπισθόφυλλο.

«Ο Σταμάτης, ένας πενηνταπεντάρης δημοσιογράφος, καταρρέει μπροστά στα μάτια της νεαρής γυναίκας του. Συντετριμμένος από μια αναπάντεχη απώλεια, εγκαταλείπει την οικογενειακή εστία. Τότε η Περσεφόνη ξεκινάει ένα μακρύ ταξίδι πάνω και κάτω από τη γη, προκειμένου να τον ξαναβρεί. Στο μεταξύ η ζωή της έχει ήδη αναστατωθεί από τις νυχτερινές επισκέψεις της νεκρής μητέρας της αλλά και από την κρυψίνοια της μικρής της κόρης. Και η δοκιμασία της εγείρει ερωτήματα που βυθίζουν σταδιακά τον αναγνώστη σε μια απρόβλεπτη ψυχολογική περιπέτεια: Πώς συνδέονται αυτά τα περίεργα φαινόμενα μ' ένα παλιό χειρόγραφο της μητέρας της; Γιατί όποιος διαβάζει τρομακτικά κείμενα κινδυνεύει να αιχμαλωτιστεί στην πλοκή τους; Ή μήπως δεν φταίνε τόσο τα βιβλία, όσο ο πειθαναγκασμός;»

ΚΑΛΟ ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ

2007-09-18T00:46:00.000+03:00

Καλοκαίρι τέλος.
Εκλογές τέλος.
Ευχαριστημένοι ή δυασαρεστημένοι επιστρέφουμε ξανά στην καθημερινότητα.
Αυτή είναι που μας πιέζει. Αυτή είναι που μας σώζει.
Και οι καλές αναγνώσεις επίσης.
Πολλά και ενδιαφέροντα τα βιβλία του φθινοπώρου που αναμένονται. Ακόμη δεν τα πήραμε στα χέρια μας. Άλλωστε έχουμε ένα μικρό "ξεκαθάρισμα" με τα βιβλία της προηγούμενης σεζόν.
Αύριο θα το ολοκληρώσουμε για να προχωρήσουμε στα καινούρια.
Εύχομαι να είναι ακόμη πιο ενδιαφέροντα από τα προηγούμενα για να μπορούμε να πούμε ότι πάμε από το καλό στο καλύτερο.
Καλώς σας βρήκαμε πάλι.

ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΟΥ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΟΥ ΛΑΪΤ

2007-07-11T11:05:00.000+03:00

Αστυνομικά κάθε είδους, μυστήριο εισαγωγής και εγχώριο, λάιτ λογοτεχνία, εύπεπτες και ανάλατες επικο-ηρωικο-ιστορικές ιστορίες, τρίγωνα, τετράγωνα, κυρίες προαστίων και νησιών, ξεχειλωμένες φλυαρίες, ως επί το πλείστον, που παραθέτονται ως προτάσεις για τις καλοκαιρινές μας αναγνώσεις από τα ένθετα εφημερίδων μεγάλης κυκλοφορίας, διανθισμένα πάντα και με αρκετά βιβλία άκρως σοβαρών μελετητών (για τους επαϊοντες;) που σου δημιουργούν το εύγλωττο ερώτημα: καλά το καλοκαίρι νερουλιάζει το μυαλό μας ή όσοι από μας αγαπούμε την καλή λογοτεχνία το καλοκαίρι δεν την αγγίζουμε και προτιμάμε άλλα σπορ, όπως το τάβλι και τα ουζάκια; Ανέκαθεν είχα αυτή την απορία τα καλοκαίρια. Κι επειδή δεν πρόκειται να λυθεί, γι’ αυτό –και για όσους- εξακολουθούν και το καλοκαίρι να στέκονται στο ύψος των λογοτεχνικών τους χειμερινών απαιτήσεων- προτείνω 4 βιβλία, παλιότερα έως πολύ παλιότερα, μα πάντα αγαπημένα. Αν δεν τα έχετε ακόμη διαβάσει παρακαλώ να το κάνετε. Κατά καιρούς αξίζει τον κόπο να γυρνάμε προς τα πίσω. Οι φρέσκιες σοδιές δεν είναι πάντα οι καλύτερες. Θέλουν ξεκαθάρισμα. Τα λίγα καλά κινδυνεύουν να περάσουν απαρατήρητα. Ας μη ξεχνάμε τις παλιές αξίες που σ’ αυτές στηρίχτηκαν οι νεώτεροι. Έχουμε και λέμε.

Α. Παπαδιαμάντης αυτοβιογραφούμενος
του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη
από τις εκδόσεις ΕΣΤΙΑ
με επιμελητή τον Παναγιώτη Μουλλά

«…Όσο κι αν αντιμάχεται τις μεταβολές του 1880, το έργο του Παπαδιαμάντη πραγματώνεται κατά βάθος χάρη σ' αυτές: η αυτοβιογραφική λειτουργία δεν βρίσκει τη θέση της παρά μόνο από τη στιγμή που ο δρόμος προς το ηθογραφικό διήγημα ανοίγεται διάπλατα κι αφήνει ένα πέρασμα ελεύθερο στην εμπειρία και στη μνήμη…»

Ο Παπαδιαμάντης είναι ο πρώτος που ανασταίνει μέσα στα γραφτά του την αθλιότητα της αθηναϊκής αυλής με τα σκοτεινά δωμάτια-τρώγλες, που φιλοξενούσαν το προλεταριάτο και το υποπρολεταριάτο της πρωτεύουσας, τους σκλάβους που δούλευαν 15 και 18 ώρες και το μεροκάματο δεν έφτανε για να πληρώσουν το νοίκι -ένας απ' αυτούς κι ο ίδιος ο συγγραφέας.

Το μυθιστόρημα της κυρίας Έρσης
του Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη
από τις εκδόσεις ΑΓΡΑ

«Το Μυθιστόρημα (1966) εμπνέεται από ένα διήγημα του Γεώργιου Δροσίνη του 1922. Ο Πεντζίκης δανείζεται τα κύρια πρόσωπα και τη γενική πλοκή, αλλά εδώ σταματάνε οι ομοιότητες. Το έργο του Πεντζίκη είναι ένα είδος παλίμψηστου όπου το παλαιό ανασκευάζεται, αναδιαρθρώνεται, μεταμορφώνεται με ένα τρόπο μοναδικό στην ελληνική λογοτεχνία. Η γραφή είναι ασύνδετη, παρατακτική, το κύριο θέμα διαρκώς περιθωριοποιείται γιατί ο αφηγητής οδηγείται ολοένα σε νέους συνειρμούς. Ο σκελετός της κλασικής αφήγησης αφήνει τη θέση του σε μια ασυνεχή ροή λόγου όπου το παρόν, το παρελθόν και το μέλλον πλέκονται σε μια μοναδική κλωστή…»

Αιχμάλωτοι
Μια ιστορία της ειρήνης, του πολέμου και της σκλαβιάς
του Ι. Μ. Παναγιωτόπουλου
σε έκδοση της ΣΧΟΛΗΣ Ι.Μ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΥ

«… Οι Αιχμάλωτοι, μελέτη θανάτου και διδαχή αξιοπρεπούς στάσης ζωής, αρχίζουν από το γενέθλιο χώρο, την ιδιαίτερη πατρίδα του κεντρικού ήρωα-συγγραφέα, με το θάνατο της μάνας, και λήγουν με την εκτέλεση από τους κατακτητές του αδελφού του. Ο μικρόκοσμος της οικογένειας περιβάλλεται από ομόκεντρούς κύκλους που διευρυνόμενοι καλύπτουν διαδοχικά το χωριό, την ευρύτερη περιφέρεια και την Ελλάδα, εξασφαλίζοντας στο μυθιστόρημα μια εμβέλεια που υπερβαίνει σταδιακά το έλασσον και τη μεμονωμένη περίπτωση και επιδιώκει, με επιτυχία, το μείζον, τη γενίκευση και τη σύνθεση, υπό τις οποίες μπορεί να ανακαλύψει τη θέση του και να αντιμετωπίσει μετωπικά τόσο τα προσωπικά, όσο και τα κοινά προβλήματα, κάθε αναγνώστης, ως σκεπτόμενος και προβληματιζόμενος άνθρωπος…»

Η ζωή εν τάφω
Το βιβλίο του πολέμου
του Στρατή Μυριβήλη,
από τις εκδόσεις ΕΣΤΙΑ

«…Ο Στρατής Μυριβήλης ζωντανεύει σε ένα κλασικό για τα ελληνικά γράμματα έργο -ύμνο στη ζωή και την ειρήνη- τις μνήμες του από τα χαρακώματα του Α' Παγκοσμίου Πολέμου. Μιλάει με τη φωνή -με τα χειρόγραφα καλύτερα- του λοχία Κωστούλα. "Τούτα τα τετράδια", μας γράφει ο Μυριβήλης, "βρεθήκανε μέσα στο γελιό του Αντώνη Κωστούλα. Τόνε θυμήθηκα τόσο ζωηρά και καθαρά κείνο τον αψηλό μελαχροινό φοιτητή με το μακρουλό πρόσωπο και τα φουντωμένα μαλλιά! Κάηκε κατά λάθος μέσα στα βουλγαρικά χαρακώματα που πατήσαμε... Είναι βαρύ πράμα νάχετε μέσα σας έναν πεθαμένο που γυρεύει να μιλήσει και να του σφαλνάτε με την απαλάμη το στόμα. Γνέφει και κάνει παρακαλεστικά νοήματα προς την καρδιά σας απ' το υπερπέραν. Θέλει να εκφραστεί. Ας μου συχωρεθεί τούτο το βιβλίο, γιατί μου είναι μια προσωπική απολύτρωση..."

Εύχομαι σε όλους καλή ανάγνωση, ακόμη και αν προτιμήσετε κάτι πιο λάιτ ή κάτι πιο βαρύ.

ΚΑΛΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ

Ταξίδι αυτογνωσίας

2007-06-23T20:09:00.000+03:00

Υπάρχουν μερικά βιβλία που περνούν πολλές φορές απαρατήρητα, χωμένα σε κάποιο ψηλό ράφι που σπάνια ο αναγνώστης θα τα ανακαλύψει, σπάνια ο βιβλιοπώλης θα τα προτείνει, ακόμη πιο σπάνια θα διαβάσει κανείς γι’ αυτά στα έντυπα. Μερικά έχουν την τύχη να πέσουν στα χέρια μας και να τα απολαύσουμε και να βρεθούμε στην ευχάριστη θέση να τα συστήσουμε. Βαθύτατα υποκειμενικός, κι αυτό διότι μ’ αρέσουν αυτού του είδους τα βιβλία (και όχι μόνο βέβαια αυτού του είδους), αναφέρομαι στο βιβλίο του Βλάσση Τρεχλή «Ταξίδι στη λευκή θάλασσα» από τις εκδόσεις Αρμός. Εκ πρώτης όψεως νομίζεις ότι έχει να κάνει με θαλασσινή περιπέτεια ή με ιστορικό μυθιστόρημα, γρήγορα όμως ανακαλύπτεις ότι η υπόθεση ξεφεύγει από αυτά τα στενά πλαίσια και ανοίγεται σε μεγαλύτερα ταξίδια της ψυχής του ανθρώπου και της αυτογνωσίας. Ο Τρεχλής, μέσω του ήρωά του, του καπετάνιου Ώρου, ο οποίος έχει στα χέρια του έναν χάρτη χιλίων ετών, ψάχνει το απάνεμο λιμάνι και ψάχνοντάς το μας μεταφέρει σε ταξίδια όπου το παραμύθι παίζει με το αλληγορικό στοιχείο και η περιπέτεια με πανάρχαια υπαρξιακά ερωτήματα. Γραμμένο στρωτά και γλαφυρά ακολουθεί τον παραδοσιακό τρόπο αφήγησης που μπορεί σε ορισμένες στιγμές να βαραίνει από αναφορές αλλά σίγουρα τις περισσότερες σε ταξιδεύει μαζί του. Μια απορία: Με τι σκεπτικό άραγε διάλεξε το πολυτονικό ο συγγραφέας; Δεν πιστεύω ότι αυτό δίνει μεγαλύτερη πειστικότητα στη γραφή και στην ιστορία του. Τώρα πλέον αυτό δείχνει μάλλον εκκεντρικότητα. Σε κάθε περίπτωση πάντως ένα θαυμάσιο βιβλίο που αξίζει να διαβαστεί.

Παραθέτω το κείμενο από το οπισθόφυλλο του βιβλίου.

«Φανταζόταν την πόλη του Ώρου να είναι χτισμένη σε μια γλυκιά πλαγιά, με όμορφα χρωματισμένα σπίτια, αγκαλιασμένα με γιασεμιά, με πέτρινα καλντερίμια και βρύσες στολισμένες με φιλόξενους στίχους για να ξεδιψούν το νου του ταξιδευτή. Με το καρνάγιο σε μιαν άκρη της παραλίας γεμάτο κόσμο. Και τα χέρια των τεχνιτών να δουλεύουν κάτω από τα μάτια των νοικοκυραίων και να μοσχομυρίζουν από το άρωμα του φρεσκοκομμένου πεύκου και του κυπαρισσιού. Έβλεπε ακόμα μπροστά του την αγορά, με τους ανθρώπους ν' ανταλλάσσουν τις απόψεις τους τις ώρες της σχόλης…»

ΚΙΝΔΥΝΟΣ;

2007-06-17T12:01:00.000+03:00

Ετοιμαζόμουν να ποστάρω κάποιους τίτλους βιβλίων σαν πρόταση για το καλοκαίρι όταν έμαθα για την ξαφνική απόφαση του αγαπητού reader's diggest να αποσυρθεί από το χώρο. Η έκπληξή μου ήταν μεγάλη διότι το συγκεκριμένο μπλογκ είναι από τα παλαιότερα και τα πλέον αξιόπιστα στην μπλογκόσφαιρα. Δεν γνωρίζω τον άνθρωπο πίσω από το όνομα που διάλεξε να χρησιμοποιεί, έχω όμως διακρίνει στην πορεία αυτών των μηνών ότι πρόκειται για άτομο έντιμο, καλοπροαίρετο, με γνώσεις και ιδέες. Γεγονός που μόνο να προσθέσει είχε στην υπόθεση της λογοτεχνίας. Πρόσφατα ξεκίνησε μια καινούρια δραστηριότητα με συνεντεύξεις που συζητήθηκαν. Γι' αυτό αξίζουν οι ιδέες. Γιατί δημιουργούν συζητήσεις και κάτι κινείται μέσα στα λιμνάζοντα ύδατα της συμβατικότητας και του κατεστημένου. Δεν μπορούμε να ξέρουμε τις αντιδράσεις των διαφόρων παρά μόνον ό,τι διαβάσαμε στα σχόλια του αγαπητού μπλόγκερ. Γνωρίζουμε όμως ότι κάποιοι από το χώρο αισθάνονται τον "κίνδυνο" να τους απειλεί. Ποιόν κίνδυνο; Της αποκάλυψης της ανεπάρκειάς τους. Αυτό που συντηρεί το κατεστημένο όλων των εποχών και επιτρέψτε μου να πω όλων των χώρων. Ανεπάρκεια, μετριότητα, φθόνος και απαξίωση.
Δεν θεωρώ τον εαυτό μου επαρκή ούτε κάτι σημαντικότερο του μέτριου. Έχω όμως τη δύναμη να το ομολογήσω γιατί δεν εξαρτώμαι από κανέναν.
Το παρόν μπλογκ συμπαραστέκεται στον reader's diggest και υποκλίνεται στην προσπάθειά του να κρατήσει ψηλά τον πήχυ των βιβλιόφιλων μπλογκς και της εντιμότητας.
Σαν διαμαρτυρία θα διατηρηθεί αυτό το ποστ για 1 εβδομάδα.
Δεν ελπίζω η κακοήθεια να εκλείψει. Ελπίζω να βρεθεί τρόπος να την διαχειριστούμε χωρίς να υποχωρήσουμε. Περιμένω και από άλλους φίλους μπολόγκερς να πράξουν κάτι αντίστοιχο. Με την ελπίδα ότι εμείς σ' αυτό το χώρο μπορούμε να εξακολουθήσουμε να είμαστε αδέσμευτοι.

Τα καλύτερα του 2006

2007-06-05T22:01:00.000+03:00

Υποσχέθηκα στο κatoikidio ότι θα αναρτήσω τα αποτελέσματα της ψηφοφορίας που ολοκληρώθηκε πρόσφατα στο μπλογκ του σχετικά με τα δημοφιλέστερα μυθιστορήματα των επισκεπτών του για το 2006. Θεωρώ ότι το κατοικίδιο χειρίστηκε σωστά το θέμα και κάποια δυσκολία που προέκυψε. Επίσης θεωρώ ότι είχε συμπεριλάβει έναν μεγάλο κατάλογο με βιβλία, γεγονός που έδωσε την ευκαιρία στους επισκέπτες να επιλέξουν αυτό ακριβώς που προτιμούσαν.
Παραθέτω τα 5 πρώτα, όπως είναι αναρτημένα και στο μπλογκ του κατοικίδιου.
Πρώτο βιβλίο με 142 ψήφους ήρθε το «Ψηλά Τακούνια Για Πάντα» της Ιουστίνης Φραγκούλη-Αργύρη,
δεύτερο «Η Ιερή Παγίδα» της Λείας Βιτάλη (132 ψήφοι),
τρίτο «Η Γυναίκα που Πετάει» του Μένη Κουμανταρέα (108 ψήφοι).
Ακολουθούν «Μαμάδες Βορείων Προαστείων» της Παυλίνας Νάσιουτζικ (84 ψήφοι), και η «Στενογραφία» του Κώστα Μαυρουδή (72 ψήφοι).
(Ευχαριστώ το κατοικίδιο που 'εδωσε την άδεια της αναδημοσίευσης).

Νομίζω ότι με τόση κινητικότητα και ψηφοφορίες για τα βιβλία μπορούμε να υπολογίζουμε και στη θέσπιση του βραβείου των μπλογκς.

Αντρική γραφή

2007-05-31T23:01:00.000+03:00

Λόγοι ανωτέρας βίας με ανάγκασαν να λείψω στο εξωτερικό για αρκετά μεγάλο διάστημα. Οι επαγγελματικές υποχρεώσεις πολλές. Δεν υπήρχε χρόνος ούτε για την αγαπημένη ασχολία, το διάβασμα βιβλίων. Είχα πάρει μαζί μου 10 βιβλία, όλα ελληνική λογοτεχνία, που την αγαπώ πολύ, αλλά κατόρθωσα να διαβάσω μόνο ένα. Κι αυτό στο αεροπλάνο της επιστροφής. Ρούφηξα τις 120 σελίδες του χωρίς σταματημό.

Αν υπάρχει αυτό που λέμε αντρική και γυναικεία γραφή, τότε διάβασα ένα αντρικό βιβλίο. Με σκέψεις αντρικές, χιούμορ αντρικό, αντρική περιπέτεια μέσα σε νοσοκομείο. Είναι το νέο αφήγημα του δημοσιογράφου και συγγραφέα Δημήτρη Γκιώνη «Χωρίς προστάτη» από τις εκδόσεις Καστανιώτη. Ο ήρωας καθημερινός, ένας οδοντογιατρός, που πηγαίνει στο νοσοκομείο για μια τυπική εγχείρηση προστάτη. Κι εκεί αρχίζει η περιπέτειά του. Δεν παθαίνει επιπλοκές, οι γιατροί δεν κάνουν λάθη, δεν τον ταλαιπωρεί ο πόνος και κάτι ιδιαίτερο με την εγχείρηση, ο Γκιώνης θέλει να μιλήσει για άλλα. Οι επισκέψεις είναι που τον ταλαιπωρούν. Οι μικρές, μικροαστικές συνήθειες, τα κατά συνθήκη ψεύδη, η μοναξιά που κρύβουν, η ίδια η ιστορία της ζωής του που περνάει απ’ το μυαλό του καθώς τον βρίσκει εύκολο θύμα στο κρεβάτι του νοσοκομείου. Μια ανάλυση με χιούμορ της καθημερινότητας της σύγχρονης ελληνικής πραγματικότητας. Ένα ευφυές κείμενο που διαβάζεται ευχάριστα χωρίς περίπλοκες αναλύσεις αλλά με μεγάλη αλήθεια και στοχαστική ματιά. Γλώσσα άμεση, καθαρή, στρωτή. Αναγνωρίσιμες καταστάσεις, ήρωες της διπλανής πόρτας με αισθήματα, μια λογοτεχνία που παριστάνει την ανάλαφρη αλλά κρύβει ευαισθησία και στοχασμό.

Παραθέτω το κείμενο από το οπισθόφυλλο.

«Ένας οδοντίατρος εισάγεται στο νοσοκομείο. Στην αναστάτωση αυτή επιθυμεί μόνο τη μοναξιά, την ησυχία του και τη συντροφιά των βιβλίων. Παρά τη θέλησή του, όμως, η ηρεμία του διαταράσσεται συνεχώς από τους συγγενείς αλλά και τους απρόσμενους επισκέπτες: η σύζυγος και η κόρη, ο μικρός συγκάτοικος στο δωμάτιο, η γιαγιά του μικρού συγκατοίκου, οι φίλοι, οι συνάδελφοι, δυο μετανάστες από το χωριό, ο παπα-Χρήστος, μέχρι κι ένας καθηγητής πανεπιστημίου, όλοι σαν συνωμότες από το θέατρο σκιών "εισβάλλουν" διαδοχικά στο δωμάτιο, για να τον δουν, για να δείξουν εμπράκτως το ενδιαφέρον τους, αλλά και για να αποκαλύψουν άθελά τους την ιλαροτραγωδία που διέπει τον ανθρώπινο βίο. Με τη "σαρκαστική" ευαισθησία και το υποδόριο χιούμορ που χαρακτηρίζουν και τα προηγούμενα βιβλία του, ο Δημήτρης Γκιώνης συνθέτει και αυτή τη φορά ένα απρόβλεπτο αφήγημα, που διαβάζεται σαν μάθημα ανατομίας της ελληνικής κοινωνίας και, ταυτόχρονα, σαν εκτενές ανέκδοτο, όπου το παράδοξο και το γελοίο αποτελούν τις δύο όψεις του ίδιου νομίσματος.»

Βραβείο (;) στα βραβεία

2007-05-03T23:36:00.000+03:00

Περιμένοντας τα βραβεία του περιοδικού "Δέκατα" αλλά και τα Κρατικά που δημοσιεύτηκε ότι θα ανακοινωθούν το φθινόπωρο, σχολιάζω τα ήδη ανακοινωθέντα. Δεν χρειάζεται φυσικά να τα ξαναδημοσιεύσω εδώ σ' αυτό το χώρο καθότι έχουν ήδη αναρτηθεί σε αρκετά μπλογκς. Η διαπίστωση κοινή. Τα αποτελέσματα κατώτερα των προσδοκιών του χώρου. Υπήρξαν "γκρίνιες" και κρίσεις για παρεϊστικες βραβεύσεις, για ατολμία των κριτών και άλλα παρεμφερή σχόλια. Δεν θα διαφωνήσω. Κάνοντας μια γρήγορη βόλτα στα βιβλιοφιλικά μπλογκς βλέπει κανείς άλλες προτιμήσεις, βαθμολογήσεις περισσότερο αυστηρές, επιλογές με στιβαρή κριτική ματιά και εμπεριστατωμένες απόψεις. Προσοχή. Δεν αναφέρομαι στις επιλογές του παρόντος μπλογκ αλλά στις επιλογές των βιβλιοφιλικών μπλογκς ανεξαιρέτως. Με μια διευκρίνιση: Δεν μιλώ εξ ονόματός τους. Απλώς εκφράζω τη δική μου άποψη απ' όσα διαπίστωσα. Πιστεύω λοιπόν ότι το σύνολο των βιβλιοφιλικών μπλογκς θα βράβευε διαφορετικά! Πιο ανεξάρτητα, πιο τολμηρά, πιο "επενδυτικά".

Διαλύοντας τον Ζορμπά (και όχι μόνον)

2007-04-19T23:40:00.000+03:00

Μια καινούρια συγγραφική εκζήτηση διεθνώς εδώ και μερικά χρόνια είναι η φανταστική συνάντηση προσωπικοτήτων και η ανταλλαγή απόψεων, οι οποίες πιθανώς θα μπορούσαν να έχουν ειπωθεί ή και όχι. Προσωπικά δεν έχω αντιληφθεί τον λόγο ύπαρξης αυτών των «συναντήσεων» αλλά φαίνεται ότι είναι κάτι που έλκει τους συγγραφείς, οι οποίοι μοιάζουν σαν να διορθώνουν μια μοίρα που, ενώ θα έπρεπε να είχε φροντίσει για τη συγκεκριμένη συνάντηση, το αμέλησε και άφησε σε εκκρεμότητα σημαντικούς –πιθανώς- διαλόγους. Πάνω σ’ αυτό το πλαίσιο κεντά το καινούριο του βιβλίο ο, ως επί το πλείστον συγγραφέας αστυνομικών μυθιστορημάτων αλλά και βιογραφιών, Φίλιππος Φιλίππου. Στο «Ο θάνατος του Ζορμπά» από τις εκδόσεις Πατάκη μας κάνει μάρτυρες μιας φανταστικής συνάντησης του Καζαντζάκη και της Ελένης στο σπίτι τους στην Αίγινα τον Αύγουστο του 1941 με τον Βάρναλη, τη Γαλάτεια, τον Σικελιανό, τον Καββαδία, τον Ελύτη, τον Πρεβελάκη, τη Μαρία Βοναπάρτη, τη Μελίνα Μερκούρη, τον Βελουχιώτη και άλλους. Συναντήσεις μεταξύ τους είχαν γίνει μεμονωμένα στην πραγματικότητα αλλά όχι όλων μαζί. Από κοντά στη συγκεκριμένη συνάντηση και ο γνωστός ανά την υφήλιο Ζορμπάς για τον οποίο η Γαλάτεια εκφράζεται στο βιβλίο με τα χειρότερα λόγια. Αυτός μοιάζει να είναι και ο στόχος του Φιλίππου. Η απομυθοποίηση του συμβόλου της λεβεντιάς που ταξίδεψε την Ελλάδα με όχημα το γνωστό βιβλίο του Καζαντζάκη διεθνώς. Τον παρουσιάζει σαν ρεντίκολο των διανοούμενων, άσκημο και μπεκρή, βρωμίλο και άνανδρο, μυθομανή και γυναικά σε μια ηλικία γύρω στα 80 οπότε και τον θανατώνει. Όχι μόνο φυσικά αλλά και σαν μύθο.
Το όλο εγχείρημα υπολείπεται πλοκής και επομένως ενδιαφέροντος καθώς τα γεγονότα που λαμβάνουν χώρα, αληθινά μεν, δεν είναι από μόνα τους ικανά δε να κρατήσουν το ενδιαφέρον του αναγνώστη, ενώ οι διάλογοι , οι οποίοι θα μπορούσαν να είναι σπινθηροβόλοι, καθότι συνδιαλέγονται τόσο σημαντικοί διανοούμενοι, μοιάζουν απλώς τις περισσότερες φορές φλύαροι και τελικά ανούσιοι. Αλλά ο Φιλίππου με το βιβλίο του αυτό δεν απομυθοποιεί μόνον τον Ζορμπά. Από τη δολοφονική φαρέτρα του δεν γλιτώνουν και οι υπόλοιποι της παρέας. Τελικά με αυτό το βιβλίο αποδεικνύει περίτρανα ο συγγραφέας ότι γνωρίζει πώς να σκοτώνει κυριολεκτικά ή μεταφορικά τους ήρωές του. Σε τελική ανάλυση η προσωπική μου άποψη είναι ότι πρόκειται για ένα βιβλίο φιλόδοξων προθέσεων που δεν κατόρθωσε να σταθεί επάξια σ’ αυτές.
Παραθέτω το κείμενο από το οπισθόφυλλο του βιβλίου.
«Αίγινα, Αύγουστος 1941. Γερμανική κατοχή και αγώνας για την επιβίωση. Στο σπίτι του Καζαντζάκη καταφτάνει ο Ζορμπάς για να του προτείνει να επαναλειτουργήσουν το λιγνιτωρυχείο της Μάνης και να αναβιώσουν τις παλιές, καλές μέρες. Την ίδια εποχή, τον ερημίτη της Αίγινας επισκέπτονται η Γαλάτεια, η πρώην γυναίκα του, ο Άγγελος Σικελιανός, ο Κώστας Βάρναλης, η Μελίνα Μερκούρη, και μερικά άλλα πρόσωπα: ο Οδυσσέας Ελύτης, ο Νίκος Καββαδίας, ο Παντελής Πρεβελάκης. Κι ενώ ο Ζορμπάς παίζει το μπουζούκι του, οι συνδαιτυμόνες επιδίδονται σε ενδιαφέρουσες συζητήσεις περί έρωτος, ελευθερίας, δημοκρατίας, ποίησης και άλλων τινών...Στο Θάνατο του Ζορμπά παρακολουθούμε τις τελευταίες ημέρες της ζωής, καθώς και τις στιγμές του θανάτου, του θρυλικού ήρωα που έγινε διάσημος χάρη στη λογοτεχνία και στον κινηματογράφο. Ο Φίλιππος Φιλίππου τον περιγράφει με συμπάθεια, τρυφερότητα, μα και σαρκασμό.»

2007-04-02T10:53:00.000+03:00

ΚΑΛΗ ΑΝΑΣΤΑΣΗ
και
ΚΑΛΟ ΠΑΣΧΑ
σε όλους τους καλούς φίλους μπλόγκερς
και στους επισκέπτες μας
με ειρήνη
αγάπη
και διάβασμα.
Τα 3 απαραίτητα συστατικά της
ευτυχίας.

Μετά το Πάσχα πάλι μαζί.

Ο υποβιβασμός της ελληνικής λογοτεχνίας

2007-03-29T11:41:00.000+03:00

Χωρίς δικά μου σχόλια θα παραθέσω τρία ντοκουμέντα που είδαν πρόσφατα το φως της δημοσιότητος και αφορούν το χώρο της ελληνικής λογοτεχνίας, ιδιαίτερα του ελληνικού μυθιστορήματος και διηγήματος, με τα οποία ασχολείται το παρόν μπλογκ.

ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ ΠΡΩΤΟ

(απόσπασμα από δημοσίευμα στο ένθετο "Βιβλία" της εφημερίδας ΤΟ ΒΗΜΑ της Κυριακής 25 Μαρτίου 2007)
«… Η… (αναφέρεται το όνομα συγγραφέως)… αποτελεί σήμερα την αυθεντικότερη φωνή της ελληνικής λογοτεχνίας, με την έννοια ότι είναι η δημιουργός ενός πρωτότυπου, συνεκτικού αφηγηματικού κόσμου. Πιστή στη μεγάλη αφήγηση, έμεινε μακριά από τις ευκολίες του λεγόμενου μεταμοντερνισμού, τις δραματοποιήσεις ή τις αναπλάσεις ιστορικού ή δημοσιογραφικού υλικού, επινοημένου ή όχι δεν έχει σημασία, μακριά από το collage ή το a la maniere, τάσεις που κυριαρχούν τα τελευταία χρόνια στην ελληνική λογοτεχνική παραγωγή, προκαλώντας απίστευτη κόπωση και δίνοντας μέτρια βιβλία (φυσικά με μια-δυο εξαιρέσεις)…»

(η υπογράμμιση είναι δική μου)

ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ

Σχετικά με τα προτεινόμενα για βραβείο βιβλία από το λογοτεχνικό περιοδικό "(δε)κατα".
Η μεγάλη λίστα αποτελείται από βιβλία που πρότειναν οι εκδοτικοί οίκοι και οι ίδιοι οι συγγραφείς (αυτοπρόταση). Δηλαδή κατ' αρχήν δεν υπήρξε μια μορφή αξιολόγησης από κάποιους οι οποίοι με ένα σκεπτικό πρότειναν τα βιβλία. Ένα τέτοιο βραβείο έχει τον κίνδυνο βέβαια να παραλείψει βιβλία τα οποία για ανεξάρτητους από την ποιότητά τους λόγους παρέμειναν εκτός.

ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ ΤΡΙΤΟ

(απόσπασμα από το σκεπτικό της επιτροπής των λογοτεχνικών βραβείων του περιοδικού "Διαβάζω")
“…Στο μυθιστόρημα, στην πλειονότητα της ελληνικής παραγωγής του 2006 διαπιστώνονται έλλειψη πνοής, προβλήματα δομής και αφήγησης, αδυναμία σύνθεσης ενός κόσμου πειστικού και πρωτότυπου… Στον χώρο του διηγήματος, χωρίς να υπάρχει κάτι εξαιρετικό, οι συγγραφείς διακυβεύουν περισσότερο από όσο οι μυθιστοριογράφοι.…»

Για κάποιους που ενδιαφέρονται για την ελληνική λογοτεχνία γεννάται το ερώτημα: Τι είναι αυτό που δεν πάει καλά με τους έλληνες συγγραφείς; Και πώς είναι δυνατόν όταν απαξιώνεται η προσπάθεια να περιμένουμε καλύτερα αποτελέσματα;

Το θέτω σαν θέμα συζήτησης και σαν μια ακόμη παράμετρο για τη θέσπιση αξιοκρατικών βραβείων που θα δίνουν ώθηση και όχι απογοήτευση στο συγγραφικό δυναμικό της χώρας.

ΑΝΟΙΧΤΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

2007-03-26T14:37:00.000+03:00

ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ Β LOGGERS
με βιβλιοφιλικά blogs
για τη απονομή λογοτεχνικού βραβείου
(συνέχεια)
ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ 1.
Σχετικά με την θέσπιση λογοτεχνικού βραβείου των βιβλιοφιλικών bloggers ενημερώνω για τις νέες τρέχουσες εξελίξεις.
Ήδη υπάρχει επαφή με 10 γνωστά βιβλιοφιλικά ιστολόγια με τα οποία βρισκόμαστε σε συνεννοήσεις. Αν όλα πάνε καλά θα είμαστε έτοιμοι, όσοι από μας συμφωνήσουν, μετά το Πάσχα για περαιτέρω ανακοινώσεις.
ΚΑΛΟΥΝΤΑΙ
όσοι δεν έχουν λάβει το σχετικό μέιλ με την πρόσκληση και επιθυμούν να συμμετάσχουν σ' αυτή την πρωτοβουλία της απονομής 1ου, 2ου, 3ου και πρωτοεμφανιζόμενου με αξιοκρατικά κριτήρια και διαφάνεια -ιδιότητες που προασπιζόμαστε στο χώρο της μπλο
γκόσφαιρας- να δηλώσουν την συμμετοχή και τις απόψεις τους σ' αυτό το μπλογκ ή με μέιλ.
Και πάλι ευχαριστώ τον reader's diggest για το ενδιαφέρον του και την ευγενική προσφορά του.

Λογοτεχνικό βραβείο των bloggers

2007-03-23T15:30:00.000+02:00

Με απόλυτο σεβασμό στη γνώμη των συναδέλφων βιβλιόφιλων bloggers και γνώση του περιορισμένου του χρόνου τους, προτείνω τη θεσμοθέτηση ενός βραβείου για την Ελληνική σύγχρονη Λογοτεχνία που θα χαρακτηρίζεται από διαφάνεια και αξιοκρατία και με τους εξής όρους.
1. Θα συμμετέχουμε όσοι από τους βιβλιόφιλους θέλουμε προτείνοντας 5 από τα βιβλία που μας άρεσαν τον προηγούμενο χρόνο.
2. Τα βιβλία αυτά θα ανακοινωθούν από τα blogs που θα συμμετέχουν σ' αυτή τη διαδικασία. Οι συμμετέχοντες θα τα στείλουν με μέιλ.
3. Τα βιβλία θα προταθούν από τα blogs που θα συμμετέχουν σ' αυτή τη φδιαδικασία.
4. Κατόπιν συννενόησης με μέιλ των bloggers θα οριστεί πρόεδρος της επιτροπής. Εκεί θα στέλνονται τα μέιλ και αυτός θα τα ανηακοινώνει. Μπορεί να ανακοινώνονται και από τους άλλους συμμετέχοντες εάν επιθυμούν.
4. Οι προτάσεις των bloggers θα αποτελέσουν την μεγάλη λίστα των υποψηφίων. Εκεί που θα συγκλίνουν οι βιβλιόφιλοι bloggers θα αποτελείται η μικρή λίστα.
5. Η μικρή λίστα θα συζητηθεί και με επιχειρήματα μεταξύ των bloggers θα αναρτηθούν τα τελικά αποτελέσματα.
6. Οι βραβευθέντες θα είναι 10ς, 2ος και 3ος. Επιπλέον θα υπάρχει και βραβείο πρωτο εμφανιζόμενου συγγραφέα.
7. Κάποιος από εμάς θα αναλάβει να συντάξει το πόρισμα και να τιο ανακοινώσει και στα παραδοσιακά ΜΜΕ.
8. Το βραβείο θα είναι μια μεγάλης διάρκειας συνέντευξη του συγγραφέα στα blogs και μια περίληψη του έργου του που να δημοσιευθεί στα blogs. Επίσης ένα χρηματικό έπαθλο συμβολικό που θα κατατεθεί σε λογαριασμό του από τους βιβλιόφιλους bloggers. Αυτό για να υπάρξει ακόμη μεγαλύτερη διαφάνεια στην κρίση.

Καλώ τους αγαπητούς και εξαιρετικούς βιβλιόφιλους bloggers που παραθέτω για συμμετοχή σ' αυτή την προσπάθεια βράβευσης πραγματικά αξιόλογων έργων.
Θα αποσταλεί και μέιλ στον καθένα ιδιαιτέρως.

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟΙ BLOGGERS
1. LIBROFILO
2.READER'S DIGGEST
3. ANAGNOSTRIA
4. VIVLIOKAFE
5. BOOK ATTACK
6. Ο υποφαινόμενος ΒΙΒLIOFAGOS.

Αν επιθυμεί και κάποιος άλλος να συμμετέχει παρακαλώ να επικοινωνήσει.
Νομίζω φίλοι μου ότι ήρθε η ώρα γι' αυτό. Ήδη ο αγαπητός ρήντερ κάνει κάτι αξιόλογο. Ας πάμε λίγο παρακάτω.
Περιμένω την ανταπόκρισή σας και τις συμμετοχές.
Με απόλυτη εμπιστοσύνη στην καθαρότητα των απόψεών μας.

Ο Μπερνάρ, η Κατρίν και ο Τάκης

2007-03-22T15:26:00.000+02:00

Οι αμιγείς εκπομπές λόγοτεχνίας στην ελληνική τηλεόραση είναι ελάχιστες. Αν δεν απατώμαι είναι "Τα βιβλία στο κουτί" (όπου κουτί=τηλεόραση) στην ΕΤ 1 και η εκπομπή του αειθαλούς Β. Βασιλικού στην ΕΤ 3. Σ' αυτές τις εκπομπές στριμώχνονται οι συγγραφείς προσπαθώντας να αρθρώσουν τον προσωπικό τους λόγο διακοπτόμενοι πολλάκις από τους παρουσιαστές. Ή μιλούν στην κάμερα ναρκισευόμενοι περιαυτολογώντας. Ή κάποιοι άλλοι τους κολακεύουν για την υψηλή ποιότητα της γραφής τους έχοντας ή προφανώς όχι διαβάσει τα λογοτεχνικά τους πονήματα. Και προς Θεού δεν συχνάζουν εκεί ποιητές πλην ίσως ελαχίστων εξαιρέσεων που δεν τις έχει συλλάβει το μάτι μου.
Και ξαφνικά εγένετο φως. Εξ εσπερίας. Ο παλαίμαχος πλέον μεσιέ Μπερνάρ Πιβώ, έχοντας κλείσει τον κύκλο του στην κουλτουριάρα γαλλική τηλεόραση κάνει ένα σάλτο βιβάντε στην ημιθανή ελληνική τηλεόραση. Και ανακαλύπτουμε έκθαμβοι ότι οι εκπομπές λόγου είναι εκπομπές προσώπων. Καμία σχέση η δομή της εκπομπής, η σκηνοθεσία, το είδος του βιβλίου, ο συγγραφέας, το ίδιο το λογοτέχνημα. Εκείνος που κατευθύνει είναι ο Πιβώ. Και μόνον αυτός. Οι ερωτήσεις του, οι παρεμβάσεις του, το βλέμμα του, το αποδεικτικό στοιχείο ότι έχει αναγνώσει το βιβλίο το οποίο παρουσιάζει. Με τέτοιον παρουσιαστή ακόμη και ο Τάκης Θεοδωρόπουλος μοιάζει γιγάντιος συγγραφέας. Ακόμη και το προβληματικό "Μυθιστόρημα του Ξενοφώντα" αναδεικνύεται σε έργο ζωής υψηλών προδιαγραφών. Η Κατρίν Βελισσάρη του ΕΚΕΒΙ, ως νέα σιδηρά κυρία του Ελληνικού Κέντρου Βιβλίου κατόρθωσε να προβάλει τους γαλλοτραφείς και γαλλομαθείς προστατεύομενούς της με έναν τρόπο αφοπλιστικό. Εύγε.
Οι εκπομπές θα είναι 6 όπως μας ενημέρωσαν. Και μεταξύ άλλων θα παρουσιαστούν η Έρση Σωτηροπούλου και ο Βασίλης Αλεξάκης. Ας τα βλέπουν αυτά οι δικοί μας.
Αγαπητή κυρία Σχινά δεν απέχετε πολύ από τον κύριο Πιβώ. Έχετε άποψη, λέγειν, εμφάνιση, γνώσεις, και ετοιμότητα. Σας λείπει η τόλμη. Το έτερον ήμισυ της εκπομπής σας πατώνει λίγο, όχι λόγω βάρους πλέον, αλλά λόγω βαρύγδουπης και σοβαροφανούς εν γένει παρουσίας στην κριτικογραφία. Όσο για τον κύριο Βασιλικό ας μη θεωρηθώ κακεντρεχής. Ο Πέτρος Τατσόπουλος, αν και νάρκισσος, είχε περισσότερο ενδιαφέρον στις επομπές του.
Η εκπομπή του Πιβώ είναι μια εξαιρετική πρωτοβουλία που αυτοαναιρείται. Εκτός και αν αποτελεί το πρώτο μέρος και άλλων εκπομπών. Η απορία του ελληνικού επαρχιώτικου κοινού είναι: Αφού μεταδίδεται στην Ελλάδα από το Εθνικό κανάλι πρέπει οπωσδήποτε οι συγγραφείς να είναι μεταφρασμένοι στα γαλλικά; Το ΕΚΕΒΙ όμως αποτελεί κέντρο χρηματοδοτούμενο από το Ελληνικό Υπουργείο Πολιτισμού. Μαθαίνουμε ότι συνέβαλε και το Γαλλικό Ινστιτούτο σε μια προσπάθεια διάδοσης της γαλλικής κουλτούρας και γλώσσας. Ποιά προσπάθεια διάδοσης της ελληνικής κουλτούρας και γλώσσας κάνει το ΥΠΠΟ;

Παίζοντας με τον εμφύλιο

2007-03-19T11:44:00.000+02:00

Ο Μάνος Ελευθερίου έχει γράψει 400 τραγούδια, 9 ποιητικές συλλογές και 2 μυθιστορήματα ιστορικά. Το πρώτο του «Ο καιρός των χρυσανθέμων» τιμήθηκε με το κρατικό βραβείο 2005. Είναι ο τεχνίτης του λόγου που χειρίζεται τη γλώσσα εξαιρετικά και την απογειώνει φτιάχνοντας ατμόσφαιρα. Αλλά δεν είναι μόνο αυτό ο Ελευθερίου. Είναι και συγγραφέας που ψάχνει να βρει μια ενδιαφέρουσα ιστορία να διηγηθεί. Είναι αυτό που λέμε παραμυθάς. Αλλά και πάλι δεν είναι μόνο αυτό. Είναι ερευνητής. Ερευνά τους τόπους και τις εποχές για να στηρίξει αυτά που θέλει να διηγηθεί με αληθοφανείς καταστάσεις. Διαβάζοντας το πρώτο του βιβλίο εντυπωσιάστηκα από την πλούσια δράση και τα στοιχεία της εποχής. Με την ίδια χαρά άρχισα να διαβάζω και το δεύτερο, το «Η γυναίκα που πέθανε δυο φορές» πάντα από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. Η ιστορία που διηγείται ο Ελευθερίου αναφέρεται στην περίπτωση της ηθοποιού Ελένης Παπαδάκη (αν και δεν την ονομάζει μ’ αυτό το όνομα) που εκτελέστηκε από την ΟΠΛΑ με τη δικαιολογία της συνεργασίας με τους Γερμανούς κατά τα Δεκεμβριανά του ’44. Αλλά ο Ελευθερίου αφηγούμενος την εκτέλεση της Παπαδάκη δεν αφηγείται τη δική της εκτέλεση αλλά την εκτέλεση μιας άλλης γυναίκας, που, μέσα στην παραζάλη του, ο αδελφός της παραγνώρισε στο νεκροτομείο. Έτσι δόθηκε στο πτώμα το όνομα της ηθοποιού. Εκεί αρχίζει το μπέρδεμα της ιστορίας. Εκεί αρχίζει ο αναγνώστης να αναρωτιέται γιατί ο καλός συγγραφέας διαστρεβλώνει την αποδεκτή αλήθεια. Ποιος είναι ο στόχος του. Καθώς παρακολουθεί το ξετύλιγμα της δεύτερης ιστορίας του βιβλίου, εκείνης που ένας νέος γιατρός που περιθάλπει μια ηλικιωμένη γυναίκα και υποψιάζεται ότι μπορεί να είναι η Παπαδάκη που δεν πέθανε και ξεκινάει την έρευνά του για τα αίτια, αποπροσανατολίζεται. Άλλοτε ο μύθος πάει να στραφεί προς φιλοσοφικές αναζητήσεις του τύπου πώς μεταβάλει τις απόψεις μας ο χρόνος, άλλοτε πνίγεται στις λεπτομερείς περιγραφές των αντικειμένων της εποχής κι άλλοτε γίνεται ένας απολογισμός της ίδιας της ηθοποιού. Έτσι μια πραγματική ιστορία μετατρέπεται σε μια φανταστική ιστορία. Καλογραμμένη στα σημεία που δεν δίνονται οι εξονυχιστικές περιγραφές και δεν πλατειάζει, με μια δομή σχεδόν μεταμοντέρνα που πάει κι έρχεται στο χρόνο. Αλλά ο αναγνώστης μένει στο τέλος με ένα μεγάλο ερωτηματικό. Όχι αν πέθανε ή αν έζησε στ’ αλήθεια η Παπαδάκη, (ο Ελευθερίου δεν παρουσιάζει ντοκουμέντα που θα το αμφισβητούν επί της ουσίας), αλλά τι σκοπό εξυπηρετεί αυτή η νεκρανάσταση. Και μη βρίσκοντας τον σκοπό ο αναγνώστης υποθέτει πως γι’ αυτό ο συγγραφέας δεν αναφέρει το όνομα της διάσημης ηθοποιού. Μα τότε μένει αναπάντητο ένα άλλο ερώτημα: Γιατί χρησιμοποίησε αυτή την ιστορία; Στα θετικά του βιβλίου πρέπει να προσθέσουμε την ζωντανή αλλά και ορθά αποστασιοποιημένη περιγραφή της εποχής του ’44, που αποτελεί πιθανότατα την πιο μαύρη περίοδο της ιστορίας. Τα πολλά και γνωστά ονόματα που παρελαύνουν από το βιβλίο μάλλον αδυνατίζουν παρά πλουτίζουν το αποτέλεσμα. Εν τέλει αν κάποιος δεν έχει διαβάσει τα βιβλία του Ελευθερίου και θέλει να διαβάσει, προτείνω το πρώτο του, «Τον καιρό των χρυσανθέμων».

Παραθέτω το κείμενο από το οπισθόφυλλο του βιβλίου.

«Δεκέμβριος 1944. Μες στην παραφροσύνη ενός εμφυλίου πολέμου, το ευτελέστερο πράγμα είναι η ανθρώπινη ζωή. Τη συνέλαβαν και το ίδιο βράδυ την εκτέλεσαν. Ανθρωποθυσία; Εκείνο όμως το γυμνό σώμα που της αποδόθηκε δεν ήταν το δικό της. Το μοιραίο λάθος έγινε μέσα στον πανικό και την απόγνωση του αδελφού της στο νεκροτομείο. Έτσι, στο άγνωστο σώμα αποδόθηκε το ένδοξο όνομα της.

Εκείνη όμως ζούσε. Αλλού. Πενήντα χρόνια μετά ένας νεαρός γιατρός προσπαθεί να μάθει την αλήθεια από κείνον που συνέλαβε την γυναίκα, την Καλλιτέχνιδα. Να μάθει τι κρύβεται πίσω από την ηλικιωμένη γυναίκα που περιθάλπει σπίτι του και που ο ίδιος υποστηρίζει ότι είναι Εκείνη. Είναι όμως Εκείνη; Ποιο φως μπορεί να φωτίσει το παρελθόν μας και τη ζωή μας, ακόμα κι αν εμφανιστούν εκατό μάρτυρες και εκατό χαρτιά; Μια φανταστική ιστορία για τα παιχνίδια που παίζει ο χρόνος ακόμα και σ' εκείνους οι οποίοι κάποτε κρατούσαν μαστίγιο.»

Συνεντεύξεις bloggers

2007-03-17T12:39:00.000+02:00

Η εφημερίδα "Ελευθεροτυπία" χτες στο ένθετο "Βιβλιοθήκη" δημοσίευσε μίνι συνεντεύξεις-παρουσιάσεις 10 bloggers κάνοντας ένα γενναίο άνοιγμα προς τη διαδικτυακή βιβλιοφιλία σε επιμέλεια του συγγραφέα και δημοσιογράφου Μισέλ Φάις και με τη συμμετοχή της δημοσιογράφου Κατερίνας Σχινά.
Το γεγονός μας χαροποιεί ιδιαίτερα διότι αποδεικνύεται και έμπρακτα μια άποψη που έχω καταθέσει περί επιθυμητής και αγαστής συνεργασίας της έντυπης και διαδικτυακής βιβλιοκρισίας.
Παραθέτω τα blogs που συμετείχαν στο τεύχος με τη σειρά που παρουσιάστηκαν.
1. http://estadiodelespejo.wordpress.com
2. www.sporadikos-logos.org/ficciones
3. http://librofilo.blogspot.com
4. http://diavazo.blogspot.com
5. http://kuk.blogspot.com
6. http://xoirovoskos.blogspot.com
7. http://bibliofagos.blogspot.com
8. http://vitamo.blogspot.com
9. http://sraosha.blogspot.com
10. www.greekgastronomer.com

Καλή δύναμη και καλή συνέχεια σε όλους μας (συνεντευξιασθέντων και μη).

Σουρούνης αυτοβιογραφούμενος

2007-02-20T19:37:00.000+02:00

Οι αυτοβιογραφίες έχουν γίνει της μόδας πλέον και στα καθ’ ημάς. Μετά από μια ορισμένη ηλικία οι συγγραφείς φαίνεται αισθάνονται «ώριμοι» να μιλήσουν για τον εαυτό τους και να εκτεθούν για τα καλά. Ακόμη και νεότεροι το επιχειρούν διαλέγοντας να αφηγηθούν ένα δυνατό κομμάτι από τη ζωή τους ακολουθώντας την ίδια μόδα που έχει κυριεύσει τον κόσμο και τροφοδοτείται συνεχώς από τα μέσα μαζικής επικοινωνίας, τα οποία προβάλουν «αληθινές ιστορίες» κάθε είδους. Αν η αυτοβιογραφία έχει ή όχι ενδιαφέρον δεν εξαρτάται από το τι έχει ζήσει στην πραγματικότητα ο συγγραφέας αλλά με τι τρόπο αφηγείται ό,τι έχει διαλέξει να διηγηθεί. Άρα, μπορώ να καταλήξω εν συντομία, οι αυτοβιογραφίες ακολουθούν την αξία του συγγραφέα τους.
Ο Αντώνης Σουρούνης είναι ένα δυνατό χαρτί της ελληνικής πεζογραφίας. Δεν μπορείς να διαβάσεις Σουρούνη και να κλείσεις το βιβλίο ξεχνώντας την αναστάτωση, την οποία σου έχει προκαλέσει. «Οι ιστορίες της Φρανκφούρτης», ο «Γκας ο γκάνγκστερ» είναι βιβλία που με έχουν κρατήσει ξάγρυπνο με τη γυναίκα μου να αναρωτιέται τι συμβαίνει. Το καινούριο του βιβλίο είναι διαφορετικό. Όχι σαν ύφος, ο Σουρούνης είναι πάντα ο ίδιος, αυτοβιογραφικός, αθυρόστομος, ειρωνικός, άμεσος. «Το μονοπάτι στη θάλασσα», από τις εκδόσεις Καστανιώτη, ακουμπά περισσότερο στον συναισθηματικό Σουρούνη. Είναι δε πέρα για πέρα αυτοβιογραφικό καθώς εξιστορεί την παιδική του ηλικία στη Θεσσαλονίκη, εκεί που γεννήθηκε και μεγάλωσε. Με γραφή συνειρμητική, με συνεχείς παρεμβάσεις άλλων γεγονότων πηγαίνει μπρος πίσω και αναπαριστά γλαφυρά την Θεσσαλονίκη της οδού Μουσών, του Γεντί Κουλέ, της γειτονιάς, των παιδικών φίλων, των πρώτων σκιρτημάτων του έρωτα. Και όλα αυτά ιδωμένα με την αφελή ματιά του παιδιού, η οποία κρύβει την ειρωνική διάθεση του ενήλικα Σουρούνη. Δεν μπορώ να πω ότι είναι το καλύτερο βιβλίο του συγγραφέα, όμως οι 650 σελίδες του είναι γοητευτικές και συγκινητικές.
Παραθέτω το κείμενο από το οπισθόφυλλο.
«Ήταν πριν πολλά χρόνια, τότε που οι άνθρωποι δεν είχαν ακόμα χωριστεί σε πλούσιους και φτωχούς κι όλα πάνω στη γη ήταν μικρά, στενά και λίγα. Tα σπίτια μας ήταν μικρά, τα μαγαζιά ήταν μικρά, η οδός Mουσών ήταν στενή, το κρεβάτι μου ήταν στενό, οι εκκλησίες ήταν μικρές, οι φίλοι μου ήταν μικροί. Kαι τα ρούχα μας ήταν στενά και λίγα, αφού ο παπα-Γιώργης που μας τα 'δινε δε μας μετρούσε με τη μεζούρα. O κόσμος ήταν κι αυτός μικρός κι έπιανε από το δάσος του Σέιχ Σου μέχρι τη θάλασσα του Λευκού Πύργου. H ίδια η γη ήταν τόσο μικρή, που όταν πήγα σχολείο και την είδα πάνω στο τραπέζι του δάσκαλου μπόρεσα να την αγκαλιάσω. Tα αυτοκίνητα και τα αεροπλάνα ήταν τόσο λίγα, που όταν έβλεπες ένα χειροκροτούσες και το κοίταζες μέχρι να χαθεί, γιατί θ' αργούσες πολύ να ξαναδείς άλλο. Tηλέφωνο ούτε ακούγαμε ούτε βλέπαμε. Για να το δει κανείς, έπρεπε να φάει ξύλο. Aν ήταν μικρός, στο γραφείο του διευθυντή του σχολείου· αν ήταν μεγάλος, στο γραφείο του διευθυντή της αστυνομίας. Tο φαΐ ήταν τόσο λίγο, που όταν το είχαν οι άνθρωποι μπροστά τους κάνανε το σταυρό τους σαν μπροστά σε εικόνισμα. Kλέφτες δεν υπήρχαν, γιατί οι άνθρωποι δεν είχαν τίποτα να τους κλέψεις. Tο μόνο που έκλεβαν κάθε τόσο τα παλικάρια ήταν καμιά όμορφη κοπέλα, κι αυτό γιατί ο μπαμπάς της τσιγγουνευόταν να τους τη δώσει κι αφού εκείνη προηγουμένως τους είχε κλέψει την καρδιά».

Όποιος βλέπει πολύ τηλεόραση...

2007-02-05T02:08:00.000+02:00

Στην Ελληνική λογοτεχνία συμβαίνουν συνήθως δυο πράγματα απ’ ό,τι έχω διαπιστώσει όλα τα χρόνια που την παρακολουθώ. Στην μια περίπτωση ένας συγγραφέας γνωρίζει μεγάλη και ξαφνική επιτυχία με το πρώτο του βιβλίο και μετά τα επόμενα απλώς συντηρούν τον μύθο του με σπάνιότατες εξαιρέσεις να εμφανίσουν ένα ακόμη ισάξιο βιβλίο. Και στη δεύτερη περίπτωση υπάρχουν συγγραφείς που δεν προσέχτηκαν με το πρώτο τους βιβλίο αλλά αργά ?ίσως και πιο γρήγορα- εμφάνισαν ένα δεύτερο, ένα τρίτο και ούτω καθεξής, με ολοένα και μεγαλύτερη συγγραφική επιτυχία σε κάθε καινούριο -δεν αναφέρομαι σε εμπορική επιτυχία. Αναρωτιέμαι λοιπόν μήπως η γρήγορη επιτυχία έχει βλαβερές συνέπειες στη γραφή ενός συγγραφέα. Θα μπορούσα να αναφέρω αρκετά παραδείγματα από τα διαβάσματά μου ?και όχι μόνο ελλήνων- αλλά σήμερα θα περιοριστώ σε έναν συγγραφέα. Το 1999 διάβασα τη «Συνείδηση της αιωνιότητας». Βρήκα ότι ήταν ένα καλό βιβλίο με δυνατή σκέψη και στιβαρή γραφή. Το 2002 διάβασα το «Λάλον ύδωρ» και έκρινα εντελώς υποκειμενικά ότι ήταν υποδεέστερο του πρώτου. Δεν διάβασα κάτι άλλο του Αλέξανδρου Ασωνίτη μέχρι το τελευταίο του το «Γεια σου, τηλεόραση». Στο συγκεκριμένο βιβλίο από τις εκδόσεις «Καστανιώτη», ο συγγραφέας διηγείται την ιστορία μιας φανταστικής απαγωγής 4 δημοφιλών δημοσιογράφων της τηλεόρασης, οι οποίοι φυλακίζονται σ’ ένα υπόγειο και βασανίζονται. Αυτό το σκηνικό μεταδίδεται με τη μορφή ριάλιτι από την τηλεόραση και ?υποτίθεται- ότι ξεσκεπάζεται η κακομοιριά της, η χυδαιότητά της μαζί και η μικρότητα του κόσμου που παρακολουθεί αυτά τα σώου αλλά και όλων μας. Συγχρόνως μέσα από μια διήγηση που αγγίζει τα όρια της επιστημονικής φαντασίας γίνεται η διαπίστωση ότι η βία μέσα από την τηλεόραση αναπαράγει τη βία. Κοινωνικό κατηγορώ; Κοινωνική κριτική της σύγχρονης τηλεοπτικής πραγματικότητας; Μάλλον προφανές σχόλιο θα το έλεγα με αναμενόμενη πλοκή και μονοδιάστατους χαρακτήρες. Κι όμως ο Ασωνίτης θεωρώ ότι έχει όλες τις προδιαγραφές και την προσωπική "τρέλα" για να γράψει ένα ακόμη δυνατό μυθιστόρημα. Πολύ καλή χρήση της γλώσσας και αμεσότητα στη γραφή του. Παραθέτω το κείμενο του οπισθόφυλλου.
«Ένα καταιγιστικό μυθιστόρημα, μέσα από το οποίο ο συγγραφέας απογυμνώνει την τηλεόραση από τον ανθρωπιστικό της ρόλο, διαταράσσει τα λιμνάζοντα ύδατα της κοινωνικής πραγματικότητας και αφυπνίζει τον καθηλωμένο θεατή από την αιώνια νάρκη του. Μια περιήγηση σ' έναν κόσμο παρανοϊκό και νοσηρό, σε μιαν ατμόσφαιρα βίαιη και ζοφερή, όπου η μικρή οθόνη απεκδύεται τις προφάσεις της ύπαρξης της και επιβάλλεται στυγνά αλλά ρεαλιστικά ως μέσον αργού και διαρκούς βασανισμού.Τέσσερις δημοφιλείς δημοσιογράφοι-παρουσιαστές της ιδιωτικής τηλεόρασης στην Ελλάδα απάγονται από μια τρομοκρατική οργάνωση. Φυλακίζονται σ' ένα υπόγειο, διαμορφωμένο σαν τηλεοπτικό στούντιο. Δένονται πλάτη πλάτη σ' έναν χώρο γεμάτο μόνιτορ και βίντεο γουόλ. Η ομηρία τους μετατρέπεται σε ριάλιτι σόου. Σπάει κάθε ρεκόρ τηλεθέασης. Οι σκηνές βίας αναμεταδίδονται σ' όλο τον κόσμο. Ο πλανήτης σταδιακά κατακλύζεται από ένα κύμα βίας. Η απαγωγή εντέλει γίνεται παράδειγμα για μίμηση.»

Ενδιαφέρουσα ηθογραφία

2007-01-26T14:31:00.000+02:00

Ο Δημήτρης Καλαβρής είναι ένας νέος συγγραφέας από τη Χαλκίδα που παρουσιάζει από τις εκδόσεις Μεταίχμιο το πρώτο του βιβλίο με τίτλο «Άγγελος τιμωρός». Πρόκειται για ένα ηθογραφικό μυθιστόρημα που ζωντανεύει τα ήθη και έθιμα της Ηπείρου τη δεκαετία του ’40 αλλά και τη δεκαετία του ’70 καθώς η ιστορία που διηγείται ο συγγραφέας κινείται σε δυο χρονικά επίπεδα. Στο πρώτο παρακολουθούμε την τραγική ιστορία ενός παιδιού με το όνομα Μάριος, που λόγω μιας ιδιομορφίας της φύσης ?έχει μια λευκή τούφα στα μαύρα του μαλλιά- οδηγείται με παγανιστικό τρόπο σε μια θυσία από τους συμπατριώτες του οι οποίοι τον θεωρούν «εκλεκτό». Ενώ στη δεύτερη χρονική περίοδο αναδύεται η ιστορία ενός άλλου Μάριου που από την Αμερική έρχεται στην Ήπειρο να βρει μια χαμένη αγάπη του ?τη Χαρά- που είχε εξαφανιστεί την ημέρα των βομβαρδισμών από τους Γερμανούς, που δεν ήταν άλλη παρά η ίδια η μέρα της θυσίας του μικρού Μάριου. Το τέλος είναι ανατρεπτικό με έναν τρίτο Μάριο που θα εμφανιστεί σαν άγγελος τιμωρός να αποκαταστήσει τη χαμένη τάξη.
Το βιβλίο έχει το προτέρημα της καλής γραφής, άνετα κατηγοριοποιείται στα «καλά βιβλία». Μεταξύ δαιμόνων, χριστιανών, ηθών και εθίμων παλιών ακολουθεί την παραδοσιακή ηθογραφία και αναδεικνύει μια γοητεία που υπήρχε πάντα στα μέρη εκείνα της ελληνικής επαρχίας. Μια αδυναμία στο μυθιστόρημα του Καλαβρή βρίσκεται στην λεπτομερή περιγραφή όσων διηγείται, πράγμα που κουράζει τον αναγνώστη και δεν τον αφήνει να απολαύσει τα επίπεδα του έργου του. Αξίζει όμως να διαβαστεί γιατί πρόκειται για βιβλίο πρωτοεμφανιζόμενου που δίνει δείγματα μιας ώριμης, συνειδητοποιημένης γραφής. Αποτέλεσμα σεμιναρίων δημιουργικής γραφής; Αν η δημιουργική γραφή βοηθάει σ’ αυτό το επίπεδο καλώς να έρθει. Σίγουρα όμως προϋποθέτει αυτό που θα λέγαμε «στόφα συγγραφέα». Διαφορετικά θα έχουμε καλογραμμένα «άψυχα» βιβλία. Κάθε άλλο όμως παρά σ' αυτή την κατηγορία των "άψυχων" ανήκει το βιβλίο του Καλαβρή.
Παραθέτω το κείμενο από το οπισθόφυλλο του βιβλίου.
«Η ψυχή του πλήγιασε χρόνια πριν. Διάλεξε να κρυφτεί, να φύγει για μια Νέα Υόρκη που έδινε τότε αβίαστα άσυλο σε μπερδεμένους ανθρώπους με παράξενες ιστορίες πίσω τους. Ορκιζόταν πως δεν θα επέστρεφε, αλλά οι επιστροφές είναι αυτές που δίνουν την εύκολη λύση της τραγωδίας...Του φταίξανε πολλά... Το χωριό του, που ήταν λίγο πιο ιδιότροπο απ' τα άλλα, λίγο πιο μαγικό, με μια δικιά του θεωρία για το παιδί που γεννιέται με το σημάδι της μοίρας και πρέπει να θυσιαστεί.»

Καλά και κακά βιβλία.

2007-01-14T12:27:00.000+02:00

Μετά από μερικούς μήνες που από αυτό το μπλογκ γράφω τις σκέψεις μου για τα βιβλία που διαβάζω, προβληματίζομαι για όλα όσα πίστευα σχετικά με τη βιβλιοκρισία. Θέλω να επαναλάβω από εδώ ότι δεν είμαι προς Θεού κριτικός ούτε θέλω να παίξω αυτόν το ρόλο. Δεν θα μπορούσα άλλωστε. Διάλεξα να λέω την προσωπική μου άποψη για κάποια βιβλία. Δεν διαβάζω μόνο ελληνική λογοτεχνία. Πολλά από τα βιβλία που διαβάζω είναι ξένα. Διάλεξα όμως να γράφω για τα ελληνικά διότι κρίνω ότι πολλές φορές αδικούνται από πλευράς εμφανίσεως στον τύπο. Μπορεί να κάνω και λάθος. Διορθώστε με.

Μετά λοιπόν από όλους αυτούς του μήνες διαβάζω εχθές στο Βιβλιοδρόμιο των Νέων ένα άρθρο του βιβλιοκριτικού Δημοσθένη Κούρτοβικ που με έκανε να προβληματιστώ πολύ για την ελληνική λογοτεχνία. Ο ίδιος ο κ. Κούρτοβικ το θέτει προς συζήτηση. Παραθέτω απόσπασμα από το άρθρο του και πιστεύω ότι πραγματικά θα ξεκινήσει πάνω σ' αυτό το θέμα "Τών καλών βιβλίων (!)" ανοιχτή συζήτηση που θα φέρει και κάποια αποτελέσματα. "...Με τόσα εργαστήρια «δημιουργικής γραφής» που υπάρχουν σήμερα, τόσους διαγωνισμούς διηγήματος για την προσέλκυση «νέων ταλέντων», τόσες αναγνωστικές εμπειρίες όλο και περισσότερων ανθρώπων, τόση «λογοτεχνίτιδα» γύρω μας (για να δανειστώ έναν όρο του Βασίλη Βασιλικού), είναι δύσκολο πια να γραφτούν κακά βιβλία. Σχεδόν όλα τα βιβλία που εκδίδονται στις μέρες μας είναι καλογραμμένα, έχουν στρωτή, σε όχι σπάνιες περιπτώσεις ζωηρή γλώσσα, έχουν ικανοποιητική αφηγηματική τεχνική, γλαφυρές περιγραφές, χιούμορ, πολύ συχνά έχουν και έξυπνες ιδέες.

Μόνον ένα πράγμα δεν έχουν: ειδικό βάρος. Πρωτοτυπία. Προσωπικότητα.

Από τότε που πλημμυρίσαμε από καλά βιβλία χάθηκαν τα ξεχωριστά βιβλία, τα βιβλία που αισθανόμαστε πως είναι σημαντικά και προσπαθούμε να εξηγήσουμε γιατί, συζητώντας με άλλους. Ακούμε συχνά στις παρέες τους φίλους και τους γνωστούς μας να λένε για το α ή το β βιβλίο ότι είναι καλό, ότι μου άρεσε ή ότι πέρασα καλά μαζί του - τρεις ομόρροπες δηλώσεις που σχηματίζουν φθίνουσα σειρά, ως προς τον βαθμό βεβαιότητας του ομιλητή ή τη διάθεσή του να υπερασπίσει την άποψή του, αλλά αύξουσα σειρά ως προς τη συχνότητα με την οποία γίνονται. Εδώ και πολλά χρόνια, σχεδόν ποτέ δεν ακούμε κάποιον να μιλάει μ' ενθουσιασμό για ένα βιβλίο ή με τρόπο που να φανερώνει ότι αυτό που διάβασε τον προβλημάτισε.

Αλλά μήπως είναι διαφορετική η κυρίαρχη στάση της κριτικής; Κι εκεί επίσης πρυτανεύει η λογική του «καλού» βιβλίου, η οποία εκφράζεται με σχόλια όπως ότι το καινούργιο βιβλίο του τάδε αναγνωρισμένου συγγραφέα είναι ισάξιο ή καλύτερο ή λιγότερο καλό από τα προηγούμενα (αλλά σπανιότατα ότι είναι διαφορετικό από αυτά), με την ανάλωση του κριτικού σε καλολογικές αναλύσεις και τεχνικές παρατηρήσεις, με την επισήμανση μιας «ενδιαφέρουσας» και «ελπιδοφόρας» νέας φωνής κ.λπ. κ.λπ. Σχεδόν ποτέ δεν μας μεταδίνεται η αίσθηση πως ένα βιβλίο αποτέλεσε πρόκληση για τον κριτικό, πως τον αναστάτωσε κι έβαλε σε δοκιμασία τα παγιωμένα κριτήριά του, πως ανάγκασε τη σκέψη του να κινηθεί σε καινούργια μονοπάτια. Σχεδόν ποτέ δεν θα διαβάσουμε για ένα βιβλίο ότι μας αποκαλύπτει κάτι που δεν είχαμε σκεφτεί ή δεν είχαμε συνειδητοποιήσει ή δεν τολμούσαμε να παραδεχτούμε ή ότι μας παρουσιάζει κάτι που (νομίζαμε πως) ξέρουμε σε καινούργιο φως. Σχεδόν ποτέ δεν μαθαίνουμε γιατί ένα βιβλίο πρέπει να μας απασχολήσει πέρα από το ότι είναι «καλό».

Τα καλά βιβλία είναι σαν τα καλά παιδιά: φρόνιμα, υπάκουα, επιμελή, συμβατικά (ακόμα και στα παιχνίδια ή τα καλαμπούρια τους, που αποδέχονται τα κυρίαρχα πρότυπα) και, εννοείται, αφόρητα βαρετά. Όπως τα καλά παιδιά, έτσι και τα καλά βιβλία δεν αμφισβητούν ουσιαστικά τον κόσμο στον οποίο πρόκειται να ενταχθούν και, ακόμα και όταν δυσφορούν γι' αυτόν, το εκφράζουν με τρόπους προαποφασισμένους, εγκεκριμένους και υπαγορευμένους από αυτόν ακριβώς τον κόσμο. Δεν έχουν εκείνη την τρέλα, εκείνη την απρόβλεπτη, παρεκκλίνουσα ή παραβατική συμπεριφορά που μπορεί και να δείχνει υγεία..."

Η ερώτηση είναι όχι πώς θα πρέπει ο κριτικός λογοτεχνίας να κρίνει πλέον ένα βιβλίο. Αυτό ίσως δεν είναι κάτι που προσωπικά μπορώ να το απαντήσω. Αν και με έχει βάλει σε πολλές σκέψεις. ¨η ερώτηση είναι προς τους συγγραφείς επίσης. Με τι φιλοδοξηίες ξεκινάει ο καθένας να γράφει;

Σ' αυτή την περίπτωση τα σχόλιά σας θα προάγουν τη συζήτηση.

Ένας συγγραφέας που γράφει για τον εαυτό του

2007-01-04T23:28:00.000+02:00

Διαβάζοντας τον Τάσο Γουδέλη έχεις την εντύπωση πως κινείσαι πάνω σε ναρκοπέδιο. Σε κάθε παράγραφο πιστεύεις ότι θα γίνει η έκρηξη. Και βαδίζεις ψαχτά. Γυρίζεις σελίδα και αντί να φωτίζεται το πεδίο αυτό σκοτεινιάζει. Και η έκρηξη δεν κάνει την εμφάνισή της. Στο καινούριο βιβλίο του «Οικογενειακές Ιστορίες» από τις εκδόσεις Κέδρος, το έκτο κατά σειράν, ο Τάσος Γουδέλης προσπαθεί να αφηγηθεί μια οικογενειακή ιστορία που συνέβη γύρω στη δεκαετία του ’50 και παλιότερα. Οι ήρωες παρουσιάζονται σαν να πλέουν απομονωμένοι σε κενό χωρόχρονο καθώς κανένα από τα γεγονότα που συμβαίνουν γύρω τους (εποχή μεσοπολέμου) δεν τα επηρεάζει ψυχολογικά. Η γραφή του είναι κινηματογραφική, και το κάνει και ο ίδιος απόλυτα σαφές καθώς χρησιμοποιεί την ορολογία του φωτός, του φακού κλπ. Πολλές φορές η ίδια αυτή γραφή γίνεται ποιητική και σε συγκινεί. Άλλοτε αποστασιοποιείται και γίνεται απόμακρη, ελλειπτική, ερμητικά κλειστή, αδιάφανη που σε διώχνει μακριά της. Δυσκολεύτηκα να ολοκληρώσω το βιβλίο και αναρωτιόμουν συνεχώς τι κρύβεται πίσω από τις λέξεις του Γουδέλη. Τότε μου ήρθε στο νου η φράση κάποιου ότι εκείνος που κρύβει αυτά που θέλει να πει δεν έχει τίποτα να πει. Δεν θα το έλεγα αυτό για τον Γουδέλη. Θα έλεγα ότι μεταμφιέζεται γράφοντας σε κάτι άλλο. Αυτό που θέλει να πει δεν το λέει για κάποιους προσωπικούς του λόγους ή για κάποιους άλλους που μπορεί να είναι αδυναμία της έκφρασης ή συγγραφική ανωριμότητα ή αβεβαιότητα ή διάθεση εντυπωσιασμού στη χειρότερη περίπτωση ή κάτι άλλο αδιευκρίνιστο, πέρα από τις δικές μου ανεπαρκείς δυνατότητες που διαθέτω σαν απλός αναγνώστης με μεγάλη όμως επιθυμία να καταλάβω. Ευτυχώς το βιβλίο είναι μόνο 120 σελίδες.
Παραθέτω το κείμενο από το οπισθόφυλλο.
«Το «εσωτερικό» μιας οικογένειας που το παρακολουθούμε σε ένα αφηγηματικό ταχυδράμα μεταξύ 1920 και 1950. Ο Τάσος Γουδέλης αυτή τη φορά προτείνει μια ιστορία εσωστρέφειας, ενοχών και αποκρύψεων μέσα από το γνωστό του πυκνό ύφος. Το ψυχολογικό «ημίφως» που κυριαρχεί αναπαρίσταται με μία γλώσσα μη περιγραφική και αντιπεζολογική: η ποιητική απόχρωση είναι το ζητούμενο σε αυτή την κλειστοφοβική αφήγηση, η οποία περισσότερα υπαινίσσεται παρά δηλώνει.»

Eμφύλιος για πάντα.

2006-12-19T01:33:00.000+02:00

Τον Νίκο Δαββέτα τον ξέραμε ως ποιητή. Εδώ και λίγα χρόνια τον γνωρίσαμε και σαν μυθιστοριογράφο. Τα δυο προηγούμενα βιβλία του δεν τα έχω διαβάσει αλλά το πρόσφατο «Λευκή πετσέτα στο ρινγκ» από τις εκδόσεις Κέδρος παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον. Είναι ένα καλοδουλεμένο, καλοστημένο από πλευράς δομής και πρωτοτυπίας εγχείρημα. Εξ ίσου ενδιαφέρον παρουσιάζεται και θεματικά. Δεν περίμενε κανείς ένας τόσο νεότερος ηλικιακά συγγραφέας να ασχοληθεί με τον εμφύλιο. Αυτό όμως φαίνεται λειτούργησε εποικοδομητικά διότι έχει αποφευχθεί η διήγηση εν θερμώ, γεγονός που κάνει αυτού του είδους τα μυθιστορήματα πολλές φορές να αγγίζουν τα όρια του διδακτικού δράματος, ας μου επιτραπεί ο όρος.
Στο έργο λοιπόν παρακολουθούμε ένα δημοσιογράφο καθώς προσπαθεί να εξιχνιάσει τη δολοφονία δύο αριστερών από αριστερούς στον Εμφύλιο και εν κατακλείδι οδηγείται, μετά από περιπέτειες και παράξενα συμβάντα, στον εαυτό του.
Ο Δαββέτας μέσα από αυτή την ιστορία μιλάει για ξεφτισμένες ιδεολογίες, μιλάει για πολιτική, για την αιώνια κόντρα της αριστεράς με τη δεξιά, για καταρρακωμένους ανθρώπους. Και όλα αυτά μ’ έναν τρόπο φρέσκο που δεν θυμίζει σε τίποτα παλιακές ιστορίες. Ο λόγος του πολυφωνικός και η γλώσσα του με ποιητικές αποχρώσεις και ευελιξία που κάνει το κείμενο ρέον και ευχάριστο. Γενικά είναι ένα μυθιστόρημα που αξίζει να διαβαστεί.
Παραθέτω το κείμενο από το οπισθόφυλλο του βιβλίου.
«Από ποιους γράφεται τελικά η ιστορία; Από τους νικητές ή μήπως κι από τους ηττημένους;Νοέμβρης του 1999:Ένας «παροπλισμένος» ρεπόρτερ αναλαμβάνει να ερευνήσει μια πολιτική δολοφονία του 1944. Όσο όμως προχωρά η έρευνά του τόσο περισσότερο αντιλαμβάνεται πως η αποκάλυψη της Αλήθειας δε συμφέρει κανέναν. Ούτε ακόμη κι αυτόν τον ίδιο! Τι θα κάνει λοιπόν; Θα αποκαλύψει τους πραγματικούς ενόχους ή θα σωπάσει;»

Συγγραφέας εν συγχύσει

2006-12-04T01:00:00.000+02:00

Η Μάιρα Παπαθανασοπούλου πιθανώς θα μπορούσε να εξελιχθεί σε μια αξιοπρόσεκτη συγγραφέα, αν δεν προσπαθούσε απεγνωσμένα να αποδείξει ότι είναι. Μετά την εκτίναξη στα ύψη των ευπώλητων του γνωστού πρώτου βιβλίου της και την καταβαράθρωση από την επίσημη κριτική, είναι κατά τη γνώμη μου μια συγγραφέας εν συγχύσει. Και δεν θα πάψει να είναι αν δεν αποδεχτεί αυτό που στην πραγματικότητα είναι και μπορεί να κάνει. Δεν είμαι ο αρμόδιος και δεν θεωρώ τον εαυτό μου ικανό να υποδείξω σε κανέναν τι πρέπει βέβαια να κάνει, αλλά θλίβομαι όταν βλέπω τέτοια φαινόμενα. Ανθρώπους που θυσιάζουν ώρες στο γράψιμο ?και είναι φανερό ότι το κάνει- χωρίς να πετυχαίνουν τον στόχο τους. Στο καινούριο της βιβλίο, "Μακάριοι οι πενθούντες" από τις εκδόσεις Πατάκη, που το ορίζει ως αστυνομικό, ακολουθεί τη σύγχρονη τάση να ανακατεύει έλληνες και ξένους, μεταμοντέρνους τρόπους, όπου η μια ιστορία μπαίνει μέσα στην άλλη, αφηγητές συγγραφείς, που γράφουν μέσα στο μυθιστόρημα το δικό τους μυθιστόρημα. Και μ’ αυτό τον τρόπο δημιουργεί μια σούπα χωρίς γεύση και ουσία. Το μόνο που μένει είναι ένα ιδιαίτερο χιούμορ της συγγραφέως, αυτό που τη σώζει και τη χαρακτηρίζει. Το οποίο χιούμορ θα ήταν όαση στο βιβλίο, αν δεν εξαντλείτο κατά το μέγιστο μέρος του στην προσπάθεια να αποδείξει αυτό που είπα και παραπάνω. Παρ’ όλα αυτά το βιβλίο σίγουρα διαβάζεται ευχάριστα από τη μερίδα εκείνη του κοινού, που της έχει απομείνει πιστό μετά την πρώτη της επιτυχία.
Παραθέτω το κείμενο από το οπισθόφυλλο.
"Στο νέο μυθιστόρημα της Μάιρας Παπαθανασοπούλου το πιο συναρπαστικό δεν είναι ότι ο επιθεωρητής Μακντάουαλ κάνει γερές προσπάθειες να ξεμπλέξει μυστήρια και φόνους στην έτσι κι αλλιώς ενδιαφέρουσα υπόθεση όπου τον βάζει να πρωταγωνιστεί η δημιουργός του, μια φτασμένη Ελληνοβρετανή συγγραφέας αστυνομικών περιπετειών με διεθνές κύρος. Το πλέον ελκυστικό και ανατρεπτικό στοιχείο σ' αυτό το μυθιστόρημα, όπου η αστυνομική πλοκή είναι μόνο η αφορμή να μιλήσει κανείς για όσα συνθέτουν την ίδια τη ζωή, τις σχέσεις και τις ανθρώπινες υπάρξεις συνολικά, αποτελεί το γεγονός ότι η δημιουργός του επιθεωρητή και των κατορθωμάτων του αντιμετωπίζει το πιο σοβαρό ενδεχόμενο να πέσει και η ίδια θύμα μιας ψυχρά υπολογισμένης δολοφονίας."

Νεαρός και ώριμος πόθος ερωτικός

2006-11-19T23:49:00.000+02:00

Τους πρωτοεμφανιζόμενους συγγραφείς είθισται να τους αντιμετωπίζει η κριτική ?αν ασχοληθεί μαζί τους- με μια πιο χαλαρή ματιά περιμένοντας τη δεύτερη και τρίτη απόπειρά τους προκειμένου να εκφράσει τον τελικό κριτικό της λόγο. Ο Νίκος Μάντης πρωτοεμφανίστηκε φέτος στα γράμματα με τη συλλογή διηγημάτων του «Ψευδώνυμο» από τις εκδόσεις Καστανιώτη. Μετά την ανάγνωση του πονήματος έχω τη γνώμη ότι η κριτική δεν θα χρειαζόταν να κρατήσει χαλαρή στάση απέναντί του καθώς ο εκφραστικός του λόγος αποτέλεσε -προσωπικά για μένα- έκπληξη. Από τα 11 διηγήματα της συλλογής τα περισσότερα είναι σφιχτοδεμένα, χωρίς πλατειασμούς, με λόγο που ρέει ευχάριστα, με δυνατά νοήματα και τόλμηρές αναφορές και συσχετισμούς με βιβλία άλλων συγγραφέων, όπως ο Τόμας Μαν, και με έναν διάχυτο ερωτισμό να υποφώσκει κάτω απ’ τις αράδες του. Η θεματολογία των διηγημάτων είναι ο ερωτικός πόθος του άντρα στην νεαρή αλλά και στην πολύ ώριμη ηλικία. Τη στιγμή που ανακαλύπτει τον έρωτα και τη στιγμή που πρέπει πια να παραιτηθεί. Άλλοτε ρεαλιστικά με φυγή στο φανταστικό, και άλλοτε μεταφυσικά ή υπαρξιακά τα διηγήματα παίζουν με την έννοια του έρωτα και του θανάτου φτάνοντας σε κάποιες στιγμές στα όρια του θρίλερ. Ξεχώρισα το «Ταμπελάκι», τη «Λευκή» , το «Αθάνατος στη Βενετία», το «Σαύρα στο λαιμό» χωρίς αυτό να σημαίνει ότι και τα άλλα δεν είναι εξαιρετικά, ίσως όμως μερικά λιγότερο ενδεικτικά της ποιότητας και της δεξιοτεχνίας που απορρέει από τη γραφίδα του αξιοπρόσεκτου πρωτοεμφανιζόμενου Μάντη.
Παραθέτω το κείμενο από το οπισθόφυλλο του βιβλίου.
«Aμνήμων Οδυσσέας ανασύρει εικόνες από τα ταξίδια του στη χώρα των γυναικών. Έλληνας φοιτητής στο Λονδίνο ταλαιπωρεί και ταλαιπωρείται, ως ζωντανό αντίγραφο άστρου της ποπ. Ένα νησί παγιδεύει τους καλοκαιρινούς επισκέπτες στην ενεργειακή σκοτεινιά του. Παππούς κι εγγονός αντιμέτωποι με τον ίδιο πόθο. Ο έρωτας ως νόμισμα πληρωμής της πιο αδιανόητης χάρης. Ένας τερατώδης μάρτυρας παραμονεύει στις γωνιές της οικιακής ζωής. Ένα παιδί-θαύμα δίνει χρησμούς από την άλλη όχθη. Διηγήματα για το σκοτάδι και το φως· για το σώμα και το βλέμμα· για τους αντικατοπτρισμούς που ονομάζουμε «ταυτότητα». Συναντήσεις με την ομορφιά, τη μνήμη και την ασκήμια που εμπνέει σε βαγόνια μετρό και καθίσματα λεωφορείων. Ιστορίες που κρύβουν παιγνιωδώς τ' όνομά τους μέχρι το τέλος.»

Ο παλιός ήταν αλλιώς

2006-10-25T22:14:00.000+03:00

Φρέσκα φθινοπωρινά βιβλία που ακόμη αχνίζουν από το τυπογραφείο. Ένα από αυτά το νέο βιβλίο του Μένη Κουμανταρέα «Η γυναίκα που πετάει» από τις εκδόσεις «Κέδρος». Τον Κουμανταρέα τον αγαπήσαμε παλιά με τα «Μηχανάκια», την «Κυρία Κούλα», τη «Βιοτεχνία υαλικών», τον «Ωραίο λοχαγό». Μετά διαβάζαμε τον Κουμανταρέα επειδή το είχαμε συνηθίσει. Ο ίδιος ο συγγραφέας ποτέ δεν πρόδωσε τους αναγνώστες του. Απλώς κάποιες φορές είχε και λιγότερο καλές στιγμές. Αλλά πάντα ήταν μια εγγύηση. Τα τελευταία χρόνια αποδεικνύεται εν μέρει κουρασμένος παρόλον ότι προβάλει ένα περισσότερο «ανοιχτό» προφίλ. Μιλάει ανετότερα για προσωπικές του ιδιαίτερες καταστάσεις, φαινομενικά χωρίς να αισθάνεται την ανάγκη να κρύβεται. Το ίδιο «άνοιγμα» θα μπορούσε να πει κανείς έχει υιοθετήσει και στα γραπτά του. Ο λόγος ρέει πάντα αβίαστα, ο Κουμανταρέας υπάρχει αδιαλείπτως πίσω από τις σελίδες του είτε σαν ευαίσθητος αποδέκτης των καινούριων καταστάσεων της ελληνικής κοινωνίας, είτε σαν νοσταλγός των παλιών ημερών. Το νέο του βιβλίο διαβάζεται χαλαρά, σα να πίνει κανείς ένα ελαφρύ λευκό δροσερό κρασί. Δεν απαιτείται να ψάξει κανείς για τίποτ’ άλλο πίσω από αυτό. Αυτό αρκεί, αν αυτό σου αρκεί σαν αναγνώστη. Είναι ένας καινούριος Κουμανταρέας.
Παραθέτω το κείμενο από το οπισθόφυλλο.
«Γυναίκα που πετάει είναι η γιαγιά Αγγελική, που από το στόμα του εγγονού της μαθαίνουμε την ιστορία του άτυχου γάμου της με τον Συνταγματάρχη Αριστείδη.Με τη φωνή της πετάει και η Μαρία Κάλλας στη σύντομη επίσκεψή της στην Αθήνα το καλοκαίρι του ‘57. Γυναίκες που πετάνε στον ύπνο τους η Μπρόνια, η Ροβένα, η Μάγια και η Ναταλία, οι τέσσερις μετανάστριες που ονειρεύονται τις πατρίδες τους. Η κυρία Βικτωρία πετάει κι αυτή μαζί με τους μετεωρίτες μιας καλοκαιρινής νύχτας. Γυναίκα που πέταξε πια, η μάνα του Άρη στο ομότιτλο διήγημα. Υπάρχουν και άντρες σ’ αυτές τις έντεκα ιστορίες: από τον μυστηριώδη Δανό βιολιστή και τα δίδυμα ανάπηρα αγόρια ως τον ταξιτζή με το χαμένο κινητό. Αυτοί όμως δυσκολεύονται να πετάξουν».

Γλωσσική και ψυχαναλυτική μαεστρία

2006-10-13T23:23:00.000+03:00

Ακόμη ένα βιβλίο παλαιότερο που θεωρώ ότι αξίζει τον κόπο να μιλήσει κανείς γι’ αυτό, έστω κι αν έχουν περάσει 3 χρόνια από την έκδοσή του. Απεχθάνομαι το εφήμερο στο οποίο είναι καταδικασμένα τα βιβλία καθώς εξαφανίζονται με την επέλαση των καινούριων. Γι’ αυτό και κατά καιρούς ανατρέχω σε παλιότερα υπενθυμίζοντάς τα. Όπως τώρα με το βιβλίο του Κώστα Ακριβού «Σφαίρα στο βυζί» από τις εκδόσεις «Κέδρος» του 2003. Το βιβλίο προσέχτηκε όταν κυκλοφόρησε, ο Ακριβός άλλωστε είναι ένας δόκιμος συγγραφέας με 9 βιβλία στο ενεργητικό του, αν δεν κάνω λάθος.
Το «Σφαίρα στο βυζί» είναι ένα τολμηρό εγχείρημα καθώς αποτελείται από 9 αφηγήματα που περιγράφουν 9 διαφορετικές προσωπικότητες δίνοντας λόγο στις ίδιες. Έτσι η Ναυσικά από την Οδύσσεια του Ομήρου, ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, ο Τζέημς Τζόυς, ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, ο Τόμας Μαν, ο Κωστής Παλαμάς, ο Νίκος Καζαντζάκης και η Μαργκερίτ Γιουρσενάρ αυτοαναλύονται με ένα λόγο άμεσο, προφορικό και απόλυτα ταιριαστό στην εποχή του καθενός. Κοντά σ’ αυτούς κι ένας περιπλανώμενος γύφτος με το δικό του γλωσσικό ιδίωμα. Καταλαβαίνεις από την πρώτη στιγμή ότι ο Ακριβός δεν χρησιμοποιεί τη γλώσσα για να περιγράψει αλλά την υπηρετεί και την αναδεικνύει σε υψηλότατο εργαλείο. Παράλληλα με τη γλώσσα ο Ακριβός επιδεικνύει μια ψυχαναλυτική μαεστρία καθώς με φροϋδικό, θα έλεγα, τρόπο εμβαθύνει στα μύχια των χαρακτήρων του αποδομώντας τους χωρίς ποτέ να τους υποτιμά. Αντίθετα διακρίνονται πολλές φορές ίχνοι λυρικής διάθεσης που συγκινούν. Για όσους αρέσκονται σε λίγο πιο «δύσκολες» λογοτεχνικές απολαύσεις.
Παραθέτω το κείμενο από το οπισθόφυλλο.
«Πώς γεννιούνται οι λέξεις που η μοίρα το 'χει γραμμένο να γίνουν βιβλίο; Πότε αρχίζει για τους ποιητές ή «άλλη» ζωή, η μυστική και αθέατη; Ποιά είναι η βαθύτερη σχέση ανάμεσα στον έρωτα και στη γραφή; Στήνονται γέφυρες κα περάσματα ή μόνο σύνορα, εμπόδια και απαγορεύσεις;Τα πρόσωπα αυτού του βιβλίου, που είδαν το αίμα τους να μεταμορφώνεται σε μελάνι, χαράζουν τη δική τους εκδοχή: η ομηρική Ναυσικά, ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, ο Τζέημς Τζόυς, ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, ο Τόμας Μαν, ο Κωστής Παλαμάς, ο Νίκος Καζαντζάκης και η Μαργκερίτ Γιουρσενάρ.Μαζί τους κι ένας άσημος, περιπλανώμενος γύφτος. Αυτός όμως μεγαλουργώντας όχι με τη γραφίδα αλλά με το ατίθασο όργανό του, ένα ντούρο μελιστάλαχτο κλαρίνο...»

H ροζ τρομοκρατια

2006-10-05T22:57:00.000+03:00

Συνεχίζω και σήμερα με παλιότερα βιβλία εν αναμονή της νέας σοδειάς.
Άργησα να διαβάσω το βιβλίο του Χ.Α.Χωμενίδη «Το σπίτι και το κελί» από το νέο εκδοτικό του οίκο «Πατάκη» και ομολογώ ότι είχα πολύ καιρό να βιώσω την επιθυμία να αφήσω στη μέση ένα βιβλίο. Ή είναι καλύτερα να πω στις 50 πρώτες του σελίδες. Αλλά επειδή θέλω να δίνω πάντα την ευκαιρία στον συγγραφέα να με μεταπείσει σελίδα με τη σελίδα, διάβασα και τις υπόλοιπες 500. Και αναρωτήθηκα. Γιατί ο συγγραφέας διάλεξε το θέμα «τρομοκρατία»; Αφού τρομοκρατία δεν υπήρξε κατά την γνώμη μου στο βιβλίο; Η τρομοκρατία σαν θέμα θεωρώ ότι δεν προσφέρεται για σαλατοποίηση του τύπου όλα είναι μπάχαλο σ’ αυτή τη χώρα γιατί εγώ να τα πάρω στα σοβαρά. Τι είναι λοιπόν το «Σπίτι και το κελί»; Και πάλι κατά την ταπεινή γνώμη μου είναι ένα έργο που ξέφυγε κατά πολύ από τις προθέσεις του συγγραφέα με χαρακτήρες σχηματικούς, διαλόγους που ελάχιστα πείθουν και ιστορία που αγγίζει τα όρια της? σαπουνόπερας. Παρόλα αυτά δεν μπορώ να μην θαυμάσω την ευκολία του Χωμενίδη στο παραμύθι και ουκ ολίγες φορές -σε ορισμένα προηγούμενα βεβαίως βιβλία του- τη δυνατότητά του να είναι καίριος στις σατιρικές περιγραφές του νεοέλληνα. Αλλά το θέμα της τρομοκρατίας θεωρώ ότι απαιτεί κατ’ αρχήν εμπεριστατωμένη έρευνα και οπωσδήποτε άλλου είδους αντιμετώπιση ακόμη κι αν η επιδίωξη του συγγραφέα είναι η σάτιρα.
Παραθέτω το κείμενο από το οπισθόφυλλο.
«Όταν ο νεαρός Παναγιώτης Σαντορίνης συναντάει για πρώτη φορά τον γοητευτικό εξάδελφο της μάνας του, δεν φαντάζεται ότι η σχέση του με τον θείο Πάνο και με την "Εταιρεία" του θα του καθορίσει τη ζωή... Όταν ο οραματιστής επιχειρηματίας Δημήτρης Γκίκας δέχεται τον Παναγιώτη Σαντορίνη στα γραφεία της "Οινοποιητικής Α.Ε.", δεν υποψιάζεται ότι το παρελθόν του θα ξαναζωντανέψει κι ένας χορός καλικαντζάρων θα στηθεί γύρω του... Όταν η όμορφη Λουκία βαδίζει ανέμελη προς το νηπιαγωγείο της, δεν ξέρει ότι βρίσκεται ήδη στο επίκεντρο της τελευταίας μάχης ενός υπόγειου πολέμου...»

Με δύναμη εν αναμονή...

2006-09-28T11:36:00.000+03:00

Περιμένοντας τις "βιβλιοφαγικές" διαδικασίες της νέας περιόδου, που προβλέπεται τουλάχιστον καταιγιστική, δημοσιεύω εδώ το κριτικό σημείωμα μιας φίλης που μου έστειλε με μέιλ λίγο καιρό πριν. Αφορά το πολυσυζητημένο, και στο εξωτερικό όπου ζει ο συγγραφέας, "Λαβύρινθο" του Πάνου Καρνέζη, στην Ελλάδα από τις εκδόσεις "Ελληνικά Γράμματα" το 2004.
«Το βιβλίο αφορά το οδοιπορικό της επιστροφής μιας μεραρχίας από την εκστρατεία της στη Μικρά Ασία μετά την καταστροφή του 1922. Παρακολουθούμε στιγμιότυπα της κοινής ζωής καθώς οι φαντάροι αναζητούν τον δρόμο για να φτάσουν στη θάλασσα και να επιστρέψουν στην πατρίδα. Λεπτομερείς περιγραφές μας κάνουν να θαυμάζουμε τη σοβαρή έρευνα που σίγουρα προϋπήρξε της συγγραφής. Θαυμάσιοι ήρωες, που ξεφεύγουν οι περισσότεροι από τα συνηθισμένα κλισέ και πάντοτε συνεπείς με τον εαυτό τους. Άλλοι σκιαγραφημένοι με περισσότερο βάθος, άλλοι με πιο απλές μολυβιές διαθέτουν χιούμορ και ανατρεπτικό λόγο. Το έξυπμο όμως χιούμορ των διαλόγων τους δεν διαφοροποιείται από πρόσωπο σε πρόσωπο με αποτέλεσμα να δίνεται η εντύπωση ότι όλοι μιλούν τη γλώσσα του συγγραφέα τους. Αλλά η μαστοριά της αφήγησης σε συνεπαίρνει και αυτό είναι το μεγάλο κέρδος. Του λείπει όμως μια κεντρική ραχοκοκαλιά ενώ η παντελής αποστασιοποίηση των ηρώων κάνει τον αναγνώστη να μη μπορεί ενδιαφερθεί πραγματικά για τους ήρωες. Παρόλα αυτά δυο από αυτούς, ο συνταγματάρχης Νέστωρ και ο παπα Συμεών ξεχωρίζουν. Οι παράλληλες ιστορίες που εκτυλίσσονται διαθέτουν την προσωπική τους γοητεία σαν αυτόνομες, περιγραμμένες με χιούμορ και ανατρεπτικό λόγο χρησιμοποιώντας την τεχνική του θρίλερ αλλά παραμένουν πάντα ανεξάρτητες ιστορίες. Αυτό θυμίζει έντονα το παρελθόν του συγγραφέα ως διηγηματογράφου. Θα μπορούσε κανείς να πει ότι το έργο αποτελεί μια συρραφή ιστοριών που δεν ευτύχησαν να γίνουν ενιαίο σύνολο. Δείχνουν όμως ?σαν πρώτο μυθιστόρημα του συγγραφέα- τη δυνατότητά του να γράψει ένα επόμενο άρτιο μυθιστόρημα αν δεν χαλαρώσει την αφήγησή του. Κλείνοντας θα λέγαμε ότι το βιβλίο διαθέτει, παρόλες τις επιμέρους ατέλειες, μεγάλη περιγραφική δύναμη, η οποία δεν βρίσκεται εύκολα στα σύγχρονα ελληνικά μυθιστορήματα που συνήθως σφύζουν από χαλαρότητα και ανούσιες λεπτομέρειες. Ένα βιβλίο που αξίζει να διαβαστεί.»
Εγώ θα προσθέσω μόνο το κείμενο από το οπισθόφυλλο του βιβλίου ως είθισται.
"Σεπτέμβριος του 1922, κι ενώ ο υπόλοιπος ελληνικός στρατός εγκαταλείπει τη Μικρασία, μια αποδεκατισμένη μεραρχία χάνει το δρόμο της και περιπλανιέται στην έρημο της Ανατολίας. Καθώς οι ελπίδες για σωτηρία λιγοστεύουν και το ηθικό των στρατιωτών χειροτερεύει, ο ηλικιωμένος διοικητής τους πενθεί ακόμα το θάνατο της συζύγου του, ένα χρόνο νωρίτερα, και βρίσκει παρηγοριά στην αγάπη για τη μυθολογία και στον εθισμό στη μορφίνη. Μια σειρά από κλοπές μένουν ανεξιχνίαστες. Τα μυστηριώδη φεϊγβολάν που κατακρίνουν την εκστρατεία από την αρχή του πολέμου συνεχίζουν να διανέμονται. Κι οι σκέψεις όλων επιστρέφουν όλο και συχνότερα σε ένα ασυγχώρητο έγκλημα που διέπραξε πριν από καιρό η μεραρχία σε μια στιγμή άκρατης οργής. Η τύχη των περιπλανώμενων φαίνεται τελικά να αλλάζει μόλις φτάνουν σε μια μικρή πόλη που μοιάζει να μην την έχει αγγίξει ο πόλεμος. Αλλά η μεραρχία δεν έχει ξεφύγει από τις Ερινύες της. Κι αναπόφευκτα τις οδηγεί σε αυτόν τον επιφανειακά ειδυλλιακό τόπο, με μοιραίες συνέπειες για στρατιώτες και ντόπιους."

Αντρική ματιά στον έρωτα

2006-09-17T21:57:00.000+03:00

Τον Γιώργο Βιδάλη πάνω από 25 χρόνια τον συναντάμε σαν δημοσιογράφο του καλλιτεχνικού στην εφημερίδα «Ελευθεροτυπία». Το «Τρυφερή είναι η ήττα» από τις εκδόσεις «Κέδρος» είναι το πρώτο του βιβλίο. Ο Βιδάλης στο βιβλίο του είναι όπως και στα ρεπορτάζ του. Χαμηλών τόνων με μια ευδιάκριτη δόση ευαισθησίας που διατρέχει και την ιστορία του. Χιούμορ και ρομαντισμός συνυπάρχουν σφιχταγκαλιασμένα σε μια απόπειρα διερεύνησης του ερωτικού στοιχείου και της ζωής που χάνεται. Ο Αριστείδης, ο πρωταγωνιστής του, ένας πενηντάρης μεταφραστής ρομαντικός και διανοούμενος, λάτρης του γυναικείου φύλου και viveur, μέσα από τις σελίδες του ημερολογίου του, που κληροδότησε πεθαίνοντας σε έναν ανιψιό του, διηγείται με ευαισθησία και απλότητα τους έρωτες που απόλαυσε και τους έρωτες που ξεγλίστρησαν απ’ τα χέρια του σαν να είναι η ίδια η πορεία της ζωής του. Μια πρώτη αλλά ώριμη λογοτεχνική προσπάθεια που μυρίζει βιωμένη ζωή και αληθινή αντρική ευαισθησία. Ένα βιβλίο που συγκινεί και ψυχαγωγεί. Παραθέτω το κείμενο από το οπισθόφυλλο του βιβλίου.
«"Προσπαθώ να φανταστώ έναν κόσμο χωρίς γυναίκες, χωρίς θάλασσα, χωρίς βιβλία. Φρίκη! Θα μετανάστευα σε άλλο πλανήτη για να τα βρω." Ένας πενηντάχρονος μεταφραστής που κάνει διακοπές στο νησί του πεθαίνει ξαφνικά από ανακοπή καρδιάς στην ερωτική κλίνη. Στο σπίτι του στην Αθήνα θα βρεθεί ένα σημειωματάριο που απευθύνεται στον φοιτητή ανιψιό του. Μέσα από τις σελίδες ξετυλίγεται η ζωή του και το ημιτελές "διδακτορικό" του για το γυναικείο φύλο. Ό,τι είναι ωραίο είναι γένους... θηλυκού, θεωρεί ο ερωτοβάμων, γκαφατζής και μυθοδίαιτος αντιήρωας του βιβλίου. Χάνεται με γυναίκες σαγηνευτικές κι αγαπημένες, προσιτές κι απόμακρες. Αλλά και με ιδεατές, όπως η γνώση, η πίστη, η μνήμη.Ένα μυθιστόρημα με χιούμορ κι ευαισθησία για το αιώνιο χάσμα ανάμεσα στο αρσενικό και στο θηλυκό. Με την ήττα να παραμονεύει και το χρόνο να κρυφογελάει.»

Χάρτινοι Παλαιολόγοι

2006-09-09T13:17:00.000+03:00

Ο Γιώργος Λεονάρδος έχει πίσω του σχεδόν μισό αιώνα, αν δεν απατώμαι, γραψίματος, κυρίως δημοσιογραφικής δουλειάς. Στη λογοτεχνία εισήλθε πολύ αργότερα και στο ιστορικό μυθιστόρημα -με τη μορφή που εκείνος το διακονεί- το 1998 με τον Μπαρμπαρόσα τον πειρατή. Κατόπιν στράφηκε στην ιστορία του Βυζαντίου και τώρα εκδίδει ακόμη ένα βυζαντινό ιστορικό μυθιστόρημα από τις εκδόσεις Λιβάνη, τους "Παλαιολόγους". Ο Λεονάρδος είναι ένας χαμηλών τόνων συγγραφέας, συντηρητικός και μαθημένος στην έρευνα. Αυτό δεν είναι κακό. Αντίθετα διαβάζοντας τα βιβλία του μπορείς να είσαι αρκετά σίγουρος ότι δεν έχει κάνει λάθη στα γεγονότα που αναφέρει. Και αναφέρει πολλά. Παίρνοντας στα χέρια μου ένα ιστορικό μυθιστόρημα, έτσι όπως τα χαρακτηρίζουν, έχω πάντα την περιέργεια να δω την αιτία για την οποία ο συγγραφέας έχει ασχοληθεί με το θέμα του. Τις περισσότερες φορές δεν την βρίσκω και αυτό με απογοητεύει σαν αναγνώστη. Γιατί πιστεύω ότι όταν ασχολείσαι με κάτι που γι' αυτό έχει "μιλήσει" η ίδια η ιστορία πρέπει να έχεις κάτι άλλο να πεις. Η έρευνα δεν αρκεί μόνη της για να διαμορφώσει ένα ενδιαφέρον μυθιστόρημα. Δεν είναι η θέση μου και ούτε γνωρίζω βέβαια να δώσω σε συγγραφείς συμβουλές με ποιό τρόπο να κάνουν τη δουλειά τους, αλλά αν θέλω απλώς να πληροφορηθώ τα ιστορικά γεγονότα ο Παπαρρηγόπουλος είναι μια άκρως ενδιαφέρουσα πηγή. Και πολλοί άλλοι ιστορικοί βέβαια. Από ένα ιστορικό μυθιστόρημα περιμένω κάτι παραπάνω. Φυσικά με αυτό δεν εννοώ την περιγραφή της ψυχικής κατάστασης των ηρώων, που δεν προσθέτει τίποτα παραπάνω παρά μόνον σελίδες, αλλά μια ιδιαίτερη θέση, μια άποψη του συγγραφέα, η οποία θα με οδηγήσει, σαν αναγνώστη, να προβληματιστώ και φυσικά να ψυχαγωγηθώ. Από το βιβλίο του Λεονάρδου έλειπε το πρώτο σκέλος. Επειδή όμως δεν θέλω να τον αδικήσω θα επανέλθω στην εμπεριστατωμένη έρευνα που σ' αυτήν πάντα ο συνεπής συγγραφέας καταφεύγει. Βέβαια και εδώ με κάθε επιφύλαξη καθώς δεν είμαι ιστορικός για να γνωρίζω. Θα σημειώσω ότι ο Λεονάρδος έχει τιμηθεί μεταξύ άλλων και με ένα βραβείο από κάποια χριστιανική οργάνωση, αν δεν κάνω λάθος, για τα ιστορικά του μυθιστορήματα. Κι ακόμη να προσθέω πως για ένα μικρό διάστημα ήταν στη λίστα με τα ευπώλητα. Παραθέτω το κείμενο από το οπισθόφυλλο του βιβλίου.
"Τα συγκλονιστικά, αποτρόπαια και αποκρουστικά γεγονότα των εμφυλίων πολέμων μεταξύ των Παλαιολόγων, που χάραξαν τη χωρίς επιστροφή πορεία προς την αυτοκαταστροφή και τη διάλυση της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, εξιστορεί στο νέο του βιβλίο ο Γ. Λεονάρδος. Αν και αυτοτελές -καρπός ενδελεχούς μελέτης των ιστορικών λεπτομερειών και των ανθρώπινων αδυναμιών που σημάδεψαν τους "άρχοντες" τον αιώνα προ της αλώσεως- αποτελεί, κατά κάποιον τρόπο, και συνέχεια του προηγούμενου ιστορήματός του "Μιχαήλ Η' Παλαιολόγος - Ο Ελευθερωτής".Το ανά χείρας ιστορικό μυθιστόρημα αναδεικνεύει, με τρόπο γλαφυρό και ευπροσήγορο, τα ηρωικά αλλά και τα μιαρά γεγονότα που επηρέασαν δραματικά τη ζωή και το μέλλον των κατοίκων της πρώην Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, γεγονότα που παραποιήθηκαν, είτε εκούσια είτε ακούσια, ώστε να συμβάλουν στη νάρκωση του λαού για γενιές ολόκληρες.Ένα ιστορικό μυθιστόρημα στο οποίο η αλήθεια υπερτερεί της φαντασίας, όπου αυτή χρησιμοποιήθηκε από το συγγραφέα για την ευχερέστερη κατανόηση του αφηγήματός του..."

Ένας Έλληνας Έκο!

2006-09-01T00:23:00.000+03:00

Γύρισα από τις διακοπές μου έχοντας για πρώτη φορά στη ζωή μου διαβάσει ελάχιστα βιβλία. Προσπαθώντας να επιλέξω μερικά που να μου υπόσχονται ψυχαγωγία κάποιου επιπέδου από όσα κυκλοφόρησαν το καλοκαίρι, καινούρια ή επανεκδόσεις παλιότερων κειμένων, κατέληξα να πάρω μαζί μου μια εντυπωσιακά ελαφριά τσάντα. Απ' αυτά θα αρχίσω.
Το ιστορικό μυθιστόρημα τα τελευταία χρόνια παγκοσμίως γνωρίζει έξαρση. Δεν θα συμφωνήσω με κάποιους "συναδέλφους" που το εξηγούν αυτό ως "αναγκαστική" στροφή των συγγραφέων προς το παρελθόν διότι δεν υπάρχουν ενδιαφέροντα γεγονότα σήμερα. Θα το εξηγήσω πιο απλά. Το ιστορικό μυθιστόρημα έχει έξαρση διότι όλα στην εποχή μας βρίσκονται σε έξαρση! Η διαφθορά, το έγκλημα, η παιδεραστία, η παρελθοντολογία, η μελλοντολογία, η μαγεία, η αθεϊα, η θρησκοληψία και άλλα. Έχει λοιπόν τη θέση του και το ιστορικό μυθιστόρημα. Το οποίο τελευταία έχει υποστεί τονωτικές ενέσεις και από την αστυνομική λογοτεχνία. Έτσι πρόσφατα έχει δημιουργηθεί ένα υβριδικό είδος που μπορεί κανείς να πει ότι ξεκίνησε από το παγκόσμιο μπεστ σέλλερ του Έκο, "Το Όνομα του Ρόδου". Να λοιπόν που έχουμε κι εμείς τον Ουμπέρτο Έκο μας που δεν είναι άλλος από τον καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Κύπρου στην έδρα της Βυζαντινής Λογοτενίας Παναγιώτη Αγαπητό. Το βιβλίο του "Ο Χάλκινος Οφθαλμός" από τις εκδόσεις Άγρα είναι μια βυζαντινή ιστορία μυστηρίου. Ο Αγαπητός είναι φυσικά πολύ καλός γνώστης της εποχής την οποία ανασυνθέτει θαυμαστά. Αναφέρεται στην εποχή της εικονομαχίας που ταλάνιζε για αιώνες τον βυζαντινό κόσμο. Ένα ακόμη από τα ατού του βιβλίου είναι η καλή πλοκή του σαν αστυνομικό. Οι αντιρρήσεις μου αφορούν την υπερβολική σοβαρότητα με την οποία αντιμετωπίζει το θέμα του, το οποίο κατά τη γνώμη μου θα ήθελε μια πιο χαλαρή προσέγγιση δεδομένου ότι δεν είναι διατριβή. Μιλάμε ουσιαστικά για αστυνομικό μυθιστόρημα και μάλιστα εποχής που θα περίμενε ο αναγνώστης να βρει μια χαριτωμένη ελαφράδα και μια ειρωνική διάθεση, απόλυτα ταιριαστές στο είδος. Ίσως στο επόμενο βιβλίο του να έχει κατακτήσει ένα λιγότερο βαρύγδουπο ύφος και να έχει σχηματίσει περισσότερο ολοκληρωμένους ήρωες. Κατά τα άλλα το βιβλίο μπορεί να διαβαστεί ευχάριστα γιατί συνδυάζει την ιστορική γνώση με την ψυχαγωγία. Και μια τελευταία μου διαπίστωση: Όλο και περισσότεροι καθηγητές πανεπιστημίου αρχίζουν να υπηρετούν το λαϊκό είδος που είναι το μυθιστόρημα. Οπότε περιμένουμε την άνθιση του campus novel και στη χώρα μας.
Παραθέτω το κείμενο από το οπισθόφυλλο του βιβλίου.
'Στα χρόνια του βασιλέα Θεοφίλου (829-842) η έριδα της Εικονομαχίας συνεχίζει να διχάζει τη βυζαντινή κοινωνία. Οι συνεχείς επιδρομές των Αράβων στη Μικρά Ασία έχουν αποσταθεροποιήσει το κράτος. Στα Βαλκάνια επικρατεί μια εύθραυστη ηρεμία για όσο καιρό διαρκεί η συνθήκη ειρήνης με τον ηγεμόνα των Βουλγάρων.Θεσσαλονίκη, Ιανουάριος του 833: Με εντολή του βασιλέα, ο πρωτοσπαθάριος Λέων συνοδεύει στη Θεσσαλονίκη τον στρατηγό που πρόκειται να αναλάβει διοικητής της ευρύτερης περιφέρειας, αλλά ο πραγματικός σκοπός της επίσκεψής του είναι να ενημερωθεί από κοντά για τις δραστηριότητες του εικονόφιλου αρχιεπισκόπου της πόλης. Άθελά του ο Λέων γίνεται μάρτυρας μιας δυσάρεστης σκηνής ανάμεσα στον προσωρινό τοποτηρητή της πόλης και τη σύζυγό του. Το επόμενο πρωί ο τοποτηρητής βρίσκεται δολοφονημένος και ο Λέων αναλαμβάνει τη διαλεύκανση μιας φαινομενικά απλής υπόθεσης. Χωρίς να τα γνωρίζει, θα συναντήσει στο πρόσωπο της μοναχής και ποιήτριας Κασσίας μια ευφυέστατη, ίσως και επικίνδυνη, αντίπαλο. Και τότε θα ανακαλυφθεί το δεύτερο πτώμα.Μετά την πρώτη του περιπέτεια στα βάθη της Μικράς Ασίας, ο πρωτοσπαθάριος Λέων πίστευε ότι θα συνέχιζε την ήσυχη ζωή του στη βασιλεύουσα. Όμως η ξαφνική αποστολή στη Θεσσαλονίκη θα τον αναγκάσει να αναθεωρήσει τις απόψεις του για τη δικαιοσύνη και θα τον φέρει αντιμέτωπο με μια οδυνηρή ερωτική ιστορία από το μακρινό παρελθόν του".

Διακοπές μ' ένα καλό βιβλίο.

2006-07-25T00:35:00.000+03:00

Σαν εργαζόμενος δικαιούμαι όπως όλος ο κόσμος άδεια. Και δεν σκοπεύω με τίποτα να τη χάσω. Παίρνω λοιπόν από αύριο μαγιώ, ραδιόφωνο και βιβλία και ξεκινάω για τα νησιά. Φέτο δεν την πατάω όπως πέρσι που πήγα σε ένα και συνεχώς επιθυμούσα να ήμουν σε άλλο. Φέτος θα πάω σε πολλά. Και είμαι σίγουρος ότι θα επιθυμήσω εκείνο το ένα. Αλλά αυτά έχει το καλοκαίρι. Το βιβλίο που θα πάρω μαζί μου είναι τα εξής τρία: Οι "Ακυβέρνητες Πολιτείες" του Στρατή Τσίρκα από τις εκδόσεις Κέδρος. Ο Στρατής Τσίρκας με την τριλογία του αυτή έχει καθιερωθεί εδώ και χρόνια ως συγγραφέας διεθνούς ακτινοβολίας. Η τριλογία αποτελεί ένα χρονικό τριών πόλεων: της Ιερουσαλήμ, του Καϊρου και της Αλεξάνδρειας την εποχή του πολέμου της Μέσης Ανατολής. Ήρωας του βιβλίου είναι ο Μάνος, ο οποίος λιποτακτεί από τον εθνικό στρατό και προσχωρεί στην αριστερά. Ακολουθούν μυστικές αποστολές από τη μία πόλη στην άλλη που τον μπλέκουν σε επικίνδυνες σχέσεις και τον οδηγούν στο δίλημμα τι από τα δυο να διαλέξει: τον ανθρωπισμό ή τις απάνθρωπες προσταγές του κόμματός του. Τα τρία βιβλία είναι "Η Λέσχη", "Αριάγνη", και "Η Νυχτερίδα".

Καλά διαβάσματα και
καλές διακοπές σε όλους.
Θα μου λείψει το πανηγύρι των blog. Τέλος Αυγούστου με το καλό πάλι εδώ.

"Ο οικουμενικός Δημήτρης Χατζής"

2006-07-23T18:19:00.000+03:00

Στο προηγούμενο ποστ μου πρότεινα το βιβλίο του Δημήτρη Χατζή "Το Τέλος της Μικρής μας Πόλης", το οποίο και θεωρώ ένα σπουδαίο βιβλίο. Την επομένη διαβάζω ένα αφιέρωμα στην Ελευθεροτυπία για τον συγγραφέα που κλείνουν 25 χρόνια από τον θάνατό του γραμμένο από τον Βασίλη Καλαμαρά. Αν και δεν συνηθίζω να αναδημοσιεύω από εφημερίδες και περιοδικά αυτό το άρθρο κρίνω ότι αξίζει να το διαβάσουν όσοι δεν έτυχε να το δουν δεδομένου ότι μπορεί να θελήσουν να αγοράσουν για να διαβάσουν και το βιβλίο.

'Είκοσι πέντε χρόνια προχθές (20 Ιουλίου) από τον θάνατο του Δημήτρη Χατζή, του συγγραφέα τού «Τέλους της μικρής μας πόλης» και άλλων πολυδιαβασμένων βιβλίων. Στο πλαίσιο ενός μικρού αφιερώματος, αναζητήσαμε τη μαρτυρία ενός ομοτέχνου και φίλου του, του ποιητή Τίτου Πατρίκιου. Τον συναντήσαμε ένα πρωινό στο διαμέρισμα-καταφύγιο μιας γωνιακής πολυκατοικίας επί της οδού Μερκούρη, με θέα το Πάρκο Ριζάρη:

«Με τον Δημήτρη Χατζή επικοινώνησα τα χρόνια της χούντας αλληλογραφικά, όταν εκείνος ζούσε στη Βουδαπέστη και εγώ βρισκόμουν στο Παρίσι. Από κοντά γνωριστήκαμε, όταν επιστρέψαμε κι οι δύο στην Ελλάδα, μετά τη μεταπολίτευση, και συνδεθήκαμε παρά πολύ. Μάλιστα, με είχε καλέσει σ' ένα συνέδριο ποιητών στη Βουδαπέστη, στο οποίο δεν μπόρεσα να πάω. Είχε θυμώσει, γιατί νόμιζε ότι δεν ήθελα να πάω εγώ. Ετσι, κοντραριστήκαμε λιγάκι. »Οταν ξεκίνησε με μεγάλο ενθουσιασμό την έκδοση του περιοδικού "Το Πρίσμα", μου ζήτησε τη μετάφραση του εκτενούς ποιήματος "Εικόνες στον Ροβινσώνα Κρούσο" του Σεν Τζον Περς, για τον οποίο τρέφαμε και οι δύο την ίδια αγάπη. Σ' αυτή τη μετάφραση αφιέρωσα ένα ολόκληρο καλοκαίρι, η οποία ωστόσο άρεσε στον Χατζή. Για μένα και για άλλους ήταν ένας καλός, αλλά δύσκολος φίλος».- Είκοσι πέντε χρόνια μετά τον θάνατό του, το έργο του εξακολουθεί να παραμένει ζωντανό, κι αν ναι, γιατί; «Ο Χατζής δίνει μια επαρχιακή κοινωνία στα διηγήματά του. Κι έχουμε την τάση να αντιμετωπίζουμε κάτι που είναι επαρχιακό σαν επαρχιώτικο. Δηλαδή, ως κλειστό, εσωστρεφές, αυτάρεσκο και αυτοεξυψωτικό απέναντι των ξένων πραγμάτων. Αντίθετα, ένας μεγάλος συγγραφέας, όπως είναι ο Χατζής, εμβαθύνοντας σε μια μικρή κοινωνία, μπορεί να συλλάβει και ν' αποδώσει συγκρούσεις, αντιθέσεις, υπερβάσεις, οι οποίες αποκτούν έναν οικουμενικό χαρακτήρα που απευθύνονται σ' όλους μας. Ενώ πολλά λογοτεχνικά έργα που χαρακτηρίζονται κοσμοπολιτικά, στην ουσία είναι επαρχιώτικα με την έννοια που είπα παραπάνω και τελικά δεν ενδιαφέρουν κανέναν».- Σε ποια σημεία διαφοροποιείται από τη σύγχρονη διηγηματογραφία;«Διαθέτει ένα στοιχείο, το οποίο πλέον σήμερα το υποτιμούμε, μην πω ότι το απορρίπτουμε. Είναι ελκυστικός στην ανάγνωση. Απολαμβάνεις να τον διαβάζεις. Και συχνά έχουμε την τάση να δίνουμε αξία μόνο στο στρυφνό και το δύσκολο γράψιμο. Θυμάμαι πάντα μία φράση του Αραγκόν, όταν ήταν σουρεαλιστής. Τον ρώτησε κάποιος: "Αν εκφραστεί κάποιος με τη σουρεαλιστική μέθοδο, θα γράψει καλά;". Τού απάντησε ο Γάλλος ποιητής: "Αν κανείς είναι ανόητος, με οποιαδήποτε μέθοδο κι αν γράψει, θα γράψει ανοησίες". »Το ενδιαφέρον για τον Δημήτρη Χατζή είναι επίσης, καθώς ήταν ένας άνθρωπος που ταξίδεψε πολύ, και αθέλητα και επειδή το επιθυμούσε, ότι έχει φέρει μέσα στα γραφτά του την αίσθηση του ανοιχτού χώρου μέσα στον οποίο κινήθηκε».- Διακρίνετε συγγένειες με ορισμένους μεταπολεμικούς πεζογράφους;«Καθώς με ρωτήσατε για τον Χατζή, μου ήρθε συνειρμικά στο μυαλό ένας άλλος συγγραφέας, διηγηματογράφος κι αυτός, που πέθανε νέος, ο Μάριος Χάκκας. Είδατε; Από το ένα χι μού ήρθε το άλλο χι. Παρ' ό,τι μιλάει για τη μικρή κοινωνία της αθηναϊκής συνοικίας, έχει ομοιότητες με τον Χατζή: την εμβάθυνση στα πράγματα και τον πολύ δύσκολο συνδυασμό της κοινωνικής συνθήκης με την υπαρξιακή αγωνία. Και καθώς σκεφτόμουν αυτά τα δύο χι, μου ήρθε στο μυαλό κι ένα τρίτο χι, σπουδαίος συγγραφέας κι αυτός που χάθηκε νέος, με διαφορετικό έργο από τους προηγούμενους, αλλά εξίσου πολύτιμο, ο Γιώργος Χειμωνάς». - Ο Δημήτρης Χατζής κράτησε πάντα αποστάσεις από την επίσημη κομματική γραμμή; «Οι αποστάσεις δημιουργήθηκαν από την αδιάλλακτη κριτική στάση που είχε ο Δημήτρης Χατζής. Και επειδή ήταν δύσκολος άνθρωπος, το τράβαγε».- Με την επιστροφή του στην Ελλάδα, συνέπλευσε με τις ανανεωτικές τάσεις της Αριστεράς;«Ηταν πολύ επικριτικός στον λεγόμενο υπαρκτό σοσιαλισμό και δεν έβλεπε να υπάρχει διέξοδος ούτε στις ανανεωτικές προσπάθειες που γίνονταν τότε. Δέκα χρόνια προτού καταρρεύσουν τα καθεστώτα, εκτιμούσε ότι δεν θα επιβιώσουν. Αλλά εμπνεόταν πάντα από τον σοσιαλισμό με ανθρώπινο πρόσωπο, με δημοκρατία. Είχε ζήσει στην πλάτη του την έλλειψη της δημοκρατίας».
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 22/07/2006"

Βιβλιοπρόταση διαφορετική

2006-07-22T01:34:00.000+03:00

Σήμερα θα προτείνω άλλο ένα κλασσικό ελληνικό βιβλίο από τα καλύτερα κατά τη γνώμη μου της μετεμφυλιακής Ελλάδας. Είναι τα διηγήματα του Δημήτρη Χατζή «Το Τέλος της Μικρής μας Πόλης» σε επανέκδοση από τις εκδόσεις Ροδακιό το 1999. Ο Δημήτρης Χατζής, για όσους δεν γνωρίζουν τον συγγραφέα, γεννήθηκε στα Γιάννενα το 1913 και υπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους Ελληνες πεζογράφους του προηγούμενου αιώνα, πιθανότατα ο πιο ουσιαστικός και καίριος, σύμφωνα με τους κριτικούς. Η γραφή του Χατζή συγκινητική και γλαφυρή δίνει την εντύπωση ότι ρέει ακατάπαυστα χωρίς σταματημό ενώ περιγράφει τα γεγονότα με έντονη αντικειμενικότητα. Ο ίδιος όμως ο συγγραφέας σε μια συνέντευξή του είχε εξηγήσει τον τρόπο γραφής του χαρακτηρίζοντας την τέχνη σαν κατασκευή και αποκαλύπτοντας το «μυστικό» του. «Γέλασα πάρα πολύ κάποτε» είχε πει «όταν ένας κριτικός, θέλοντας να με παινέψει, έγραψε πως τα διηγήματα τα δικά μου είναι βγαλμένα "με μια ανάσα". Και γέλασα γιατί εγώ ήξερα πως το καθένα τους είναι βγαλμένο με εκατό ανάσες, μέσα σε μια διάρκεια τεσσάρων ή πέντε χρόνων για το καθένα. Μέσα σ' αυτή τη μακριά διαδικασία, τη βασανιστική επεξεργασία, όλα τα στοιχεία του κάθε διηγήματος έπρεπε να γίνουν κύβοι κανονικοί κύβοι, τόσο κλειστοί και τελειωμένοι που (το δοκίμασα μερικές φορές) μπορούν να αλλάζουν θέση μέσα στο διήγημα ώσπου να βρουν την τελική τους τοποθέτηση. Κύβοι λοιπόν».
«Το Τέλος της Μικρής μας Πόλης» μιλάει για την αγωνία της παλαιάς κοινωνίας που υποχωρεί μπροστά στον «νέο κόσμο» που έρχεται την εποχή της μετεμφυλιακής όπως είπαμε Ελλάδας. Και θεωρείται το καλύτερο βιβλίο του Χατζή. Παραθέτω το οπισθόφυλλο του βιβλίου. «Με το Τέλος της Μικρής μας Πόλης έχουμε ένα πυκνότατο και γλαφυρότατο διάγραμμα της κοινωνικής μας περιπέτειας από κει που την άφησαν οι γενιές του Μεσοπολέμου ώς εκεί που την παραλαμβάνει η γενιά της Αντίστασης. Ο Χατζής έφερε σε πέρας αυτή τη δύσκολη αποστολή που έπρεπε να καλύψει ένα μεγάλο ρήγμα στο νεοελληνικό μύθο. Δε θα μπορούσε να το κατορθώσει αν δεν διέθετε μεγάλο ταλέντο και γνώση που του επέτρεψαν να αφομοιώσει την παράδοση ολόκληρης της νεοελληνικής πεζογραφίας.»
Δημήτρης Ραυτόπουλος, 1964

Βιβλιοπροτάσεις αλλιώτικες απ' τις άλλες!

2006-07-18T00:27:00.000+03:00

Σήμερα θα κάνω 4 βιβλιοπροτάσεις-εκπλήξεις για το καλοκαίρι. Μακριά από τα μπεστ σέλλερ και τους πολυδιαφημισμένους ευπώλητους μαϊντανούς- συγγραφείς. Διαφορετικές προτάσεις καθώς περιλαμβάνουν βιβλία πολύ παλαιότερα που θεωρώ ότι αξίζει να τα διαβάσουν όσοι είναι νεότεροι και δεν τα ξέρουν. Είναι κατά τη γνώμη μου βιβλία κλασικά, σταθμοί στην ελληνική πεζογραφία, τα οποία λίγο ως πολύ ασχολούνται με την πρόσφατη ελληνική ιστορία.

1. «Η Καγκελόπορτα» του Αντρέα Φραγκιά από τις εκδόσεις Κέδρος. Η Καγκελόπορτα γράφτηκε το 1962 και είναι το δεύτερο βιβλίο του Φραγκιά, ο οποίος τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο για το σύνολο του έργου του το 2000, δυο χρόνια πριν πεθάνει.
Η δεκαετία του ’60 είναι η εποχή που στην Ελλάδα το κοινωνικό μυθιστόρημα παραχωρεί έδαφος στο ψυχολογικό είδος.
Στην «Καγκελόπορτα» της λαϊκής πολυκατοικίας έχουμε τη μοναδική στο μεταπολεμικό μυθιστόρημα κοινωνιοψυχογραφία της ήττας, με ζουμ, στην ατομική ψυχολογία του φόβου και του πανικού του αδιεξόδου. Το έργο αυτό χαρακτηρίσθηκε μεταπολεμική τραγωδία, παραλληλίσθηκε με μια «Ορέστεια χωρίς Ατρείδες», που αναφέρεται αποκλειστικά στη μοίρα των ανωνύμων.

2. «Το Πλατύ Ποτάμι» του Γιάννη Μπεράτη, για το οποίο ο συγγραφέας τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος το 1966. Το βιβλίο αφηγείται την Ιταλική επίθεση εναντίον των Ελλήνων στην Αλβανία που άρχισε το πρωί της 9ης Μαρτίου 1941 και κράτησε ως τις 20 Μαρτίου χωρίς οι Ιταλοί να πετύχουν τους στόχους τους. Τα όσα διαδραματίστηκαν εκείνες τις ημέρες τα περιγράφει με τον δικό του απαράμιλλο τρόπο ο Μπεράτης. Το «πλατύ Ποτάμι», έργο άρτιο με αρχή, μέση και τέλος αποτελεί το ίδιο πείρα ζωής καθώς ό,τι έχει γραφτεί εκεί είναι πείρα ζωής του ίδιου του συγγραφέα, λέει στον πρόλογό του ο Κ.Θ.Δημαράς.

3. «Το Κιβώτιο» του Άρη Αλεξάνδρου από τις εκδόσεις Κέδρος που έχει κάνει μέχρι σήμερα 20 εκδόσεις.
Σε ένα απόσπασμα 40 ανδρών αρχικώς, επιλεγμένων με αυστηρά κριτήρια από το Γενικό Αρχηγείο του Δημοκρατικού Στρατού, ανατίθεται η επικίνδυνη αποστολή της μεταφοράς ενός κιβωτίου από την πόλη Ν. στην πόλη Κ. Η αποστολή είναι άκρως επικίνδυνη, καθώς η διαδρομή που χάραξε και ελέγχει με τον ασύρματο βήμα προς βήμα το Αρχηγείο διέρχεται από περιοχές που δεν ελέγχονται απολύτως από τις δυνάμεις του Δ.Σ. Στους αγωνιστές που μετέχουν της αποστολής όλοι βαθμοφόροι, παρασημοφορηθέντες, έμπιστα και δοκιμασμένα μέλη του κόμματος καθίσταται σαφές πως είναι εθελοντές σε αποστολή αυτοκτονίας. Παρά ταύτα, από τους 40 επιλεγέντες θα πάρουν μέρος στη θανάσιμη πορεία μόνο 35, καθώς 5 από αυτούς θα εκτελεστούν την παραμονή της αναχώρησης, ως ύποπτοι συμμετοχής σε αντικομματική, φραξιονιστική ομάδα. Όλα αυτά υποτίθεται πως συμβαίνουν το καλοκαίρι του 1949, από τις 14 Ιουλίου που ξεκίνησε το απόσπασμα από την πόλη Ν. ώς τις 20 Σεπτεμβρίου που ο μοναδικός επιζών παραδίδει το κιβώτιο στη στρατιωτική διοίκηση της πόλης Κ. Η αποστολή υποτίθεται πως είναι ζήτημα υψίστης σημασίας, αφού από την έκβασή της θα κριθεί το αποτέλεσμα του αγώνα του Δ.Σ., όπως η ηγεσία διαβεβαιώνει τα μέλη της. Λέμε «υποτίθεται», γιατί στην πραγματικότητα το καλοκαίρι του 1949 ο Δ.Σ. έχει ήδη ηττηθεί. Στο τέλος του μυθιστορήματος φυσικά περιμένει τον αναγνώστη μια μεγάλη έκπληξη.

4. «Η Κάθοδος των Εννιά» του Θανάση Βαλτινού από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. Παραθέτω το κείμενο από το οπισθόφυλλο που είναι πολύ χαρακτηριστικό απόσπασμα από το ίδιο το βιβλίο. «Φύγαμε και μας έριξαν από πίσω. Μας ντουφέκισαν μέσα απ' το σπίτι. Γύρισα ξαφνιασμένος και είδα τον άντρα στην πόρτα να μας τινάζει μια χειροβομβίδα. Έπεσα χάμω κι άρχισα να κυλάω τον κατήφορο. Η χειροβομβίδα έσκασε σηκώνοντας καλαμιές στον αέρα. Βρήκα ένα τούμπι και καλύφτηκα. Μόλις καταλάγιασε η έκρηξη, ο άντρας πετάχτη όξω απ' τη μάντρα. Πίσω του βγήκαν και τα δυο παιδιά με τις αραβίδες στο χέρι. Πήραν τον κατήφορο κατά κει που 'σκασε η χειροβομβίδα. Τους έφερα στην μπούκα μου και τράβηξα. Ο άντρας κοντοστάθη, σήκωσε τα χέρια σα να μην το περίμενε κι έπεσε μπρούμυτα. Δίπλα του έπεσε και το 'να παιδί. Το άλλο γύρισε να φύγει λαφιασμένο. Του έριξα και το κράτησα.Σηκώθηκα ορθός και τους ξανάριξα. Στάθηκα λίγο να ανασάνω. Τους είδα έτσι ξαπλωταριά καλά καλά κι ένιωσα μια άγρια μοναξιά να ξεπηδάει από μέσα μου. Τινάχτηκα τρέχοντας και τράβηξα μια κλοτσιά με λύσσα στο κεφάλι του άντρα. Κι αμέσως έκλαψα. Πριν λίγο μας είχε ποτίσει νερό που να τον πάρει ο διάβολος».

Στο επόμενο ποστ μου θα κάνω άλλες 4 τέτοιου είδους προτάσεις για να μην πάει χαμένο βιβλιοφαγικά το καλοκαίρι μας.

Ρεαλισμός χαμηλών τονων

2006-07-11T23:28:00.000+03:00

Ο Γιώργος Μπράμος ή σ’ αρέσει πολύ ή δεν σ’ αρέσει καθόλου. Και με το τρίτο του βιβλίο, τη συλλογή διηγημάτων «Άσπρα Γένια» απ’ τις εκδόσεις Καστανιώτη συμβαίνει το ίδιο. Ο Μπράμος έχει περάσει από Ιταλία, από τον κινηματογράφο, από την τηλεόραση, γενικά από τα media, κι έχει μαζέψει εμπειρίες θα έλεγα «ρεαλισμού». Αυτά έχει αφομοιώσει και τα παραθέτει στα διηγήματά του με την δική του ματιά. Ο Μπράμος γράφει για άντρες. Ξέρει καλά την αντρική ψυχολογία, τόσο καλά μάλιστα (το έχει αποδείξει και με την προηγούμενη συλλογή διηγημάτων του «Το βρεγμένο ρούχο») που μπορεί να πάρει απόσταση απ’ αυτήν και να την κοιτάξει με καθαρό μάτι. Νεορρεαλιστής, πυκνός, χαμηλών τόνων μιλάει χωρίς φιοριτούρες για τη ζωή μετά τα 50. Τα εννέα διηγήματα της συλλογής λένε την ιστορία 9 αντρών που η ζωή τους ξεγέλασε, οι ευκαιρίες δεν ήρθαν, κι αν ήρθαν ήταν αργά, για τη θλίψη και την πίκρα που συνοδεύει την ηλικία, για το μίσος που εκρήγνυται σχεδόν χωρίς λόγο και φτάνει μέχρι το φόνο, για τις εμμονές, για την παραίτηση. Όμως το ίδιο το βιβλίο δεν είναι θλιμμένο. Είναι στιβαρό και σφίζει από αλήθεια. Νομίζω το καλύτερο βιβλίο του Μπράμου. Αν η πραγματική ζωή έχει γοητεία ο Γ.Μ. την έχει μεταφέρει στις σελίδες του.
Παραθέτω το κείμενο από το οπισθόφυλλο του βιβλίου. «Ένας άνεργος που πιστεύει στα άστρα. Ένας λιμενικός που κρύβει μια λαθρομετανάστρια. Ένας γέρος που κόβει βόλτες στην κεντρική πλατεία της υγρής πόλης. Ένας υπάλλλος που επισκέπτεται τους παλιούς του φίλους στην επαρχία. Ένας παλιός αριστερός που ερωτεύεται ένα νέο κορίτσι. Κάποιος που στα γενέθλιά του απαρνείται τον απαγορευμένο καρπό?».

Ιδιότυπη αλλά "ροζ"

2006-07-04T23:32:00.000+03:00

Η Λένα Διβάνη είναι μια αεικίνητη 50χρονη γυναίκα που γράφει σχεδόν τα πάντα και ακατάπαυστα. Άρθρα, δοκίμια, μυθιστορήματα, μελέτες, θεατρικά έργα και βρίσκεται με κάθε καινούριο γραπτό της στον αφρό των ΜΜΕ. Γεννήθηκε στο Βόλο το 1955 και είναι επίκουρη καθηγήτρια της Διπλωματικής Ιστορίας στη Νομική Σχολή Αθηνών και μέλος της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου. Ασχολείται με τη μελέτη του εθνικισμού και των μειονοτήτων και έχει δημοσιεύσει τέσσερις ιστορικές μελέτες. Στη λογοτεχνία πρωτοεμφανίστηκε το 1990. Το 1995 η πρώτη της συλλογή διηγημάτων με τίτλο «Γιατί δε μιλάς για μένα;» απέσπασε το βραβείο "Μαρίας Ράλλη" για πρωτοεμφανιζόμενους συγγραφείς. Έκτοτε δημοσιεύει σχεδόν κάθε χρόνο βιβλίο, συνήθως νουβέλες που χαρακτηρίζονται από το γυναικείο θέμα τους. Η νέα της νουβέλα από τις εκδόσεις «Μελάνι» τιτλοφορείται «Νάντια» και ήδη έχει παρουσιασθεί από τις βιβλιοσελίδες των εφημερίδων. Όπως τα περισσότερα μυθιστορήματα-νουβέλες της έχει στο επίκεντρό της μια γυναίκα που ταλαιπωρείται από τη σύγχρονη ζωή που επιφυλάσσει τεράστια προβλήματα στο γυναικείο φύλο ιδιαίτερα όταν αποφασίζει να ξεφύγει από τα παραδοσιακά στερεότυπα. Υπηρετεί μια λογοτεχνία που ελάχιστα απέχει από τη «ροζ» αν εξαιρέσει κανείς ένα ιδιαίτερο χιούμορ που διαθέτει η συγγραφέας και κάποιες προσπάθειες να ξεπεραστούν τα κλισέ. Η «Νάντια» παρόλο που αποτελεί το ένατο ή δέκατο αν δεν κάνω λάθος βιβλίο της, δεν κατόρθωσε να ξεφύγει από την πεπατημένη της συγγραφέως. Η ηρωίδα της εργάζεται σε κατάστημα καλλυντικών και ασφυκτιά από την καταπίεση της ασφάλειας που της παρέχει το σπίτι της και η μητέρα της Νίκη, ο αρραβωνιαστικός της Τάσος, η εργοδότριά της και η ίδια η δουλειά της που της έχει «φορέσει» τη μάσκα ομορφιάς μιας εταιρίας καλλυντικών ευρείας κατανάλωσης. Το βιβλίο θα μπορούσε να θεωρηθεί και διαφημιστική μπροσούρα του Χόντος Σέντερ. Οι αντιξοότητες που αντιμετωπίζει η Νάντια σιγά αλλά σταθερά θα την οδηγήσουν στην τρέλα. Ο τρόπος πιθανώς θα πρέπει να θεωρηθεί συμβολικός διότι είναι κομμάτι οξύμωρο αφ’ ενός το ποιόν της ηρωίδας και αφ’ ετέρου η παράνοια στην οποία οδηγείται. Οι χαρακτήρες εξακολουθούν να είναι σχηματικοί και οι καταστάσεις σπρωγμένες για να οδηγηθούν εκεί που η συγγραφέας θα μπορέσει να ολοκληρώσει το σχόλιό της περί του σημερινού κοινωνικού κατεστημένου. Κι όμως οι ιστορικές μελέτες της θεωρούνται αξιόλογες και σοβαρές. Τι είναι στ’ αλήθεια αυτό που σπρώχνει έναν καθηγητή πανεπιστημίου να βγάζει τα βράδια την τήβεννο για να πλατσουρίζει στην απέραντη βαθιά θάλασσα της λογοτεχνίας;
Ένα βιβλίο που θα κάνει γρήγορες καλοκαιρινές πωλήσεις στον γυναικόκοσμο της τάξης της Νάντιας. Μια πρόταση γρήγορης προώθησης χωρίς παρεξήγηση. Να πωλείται στα καταστήματα Χόντος σε ειδικό σταντ με δώρο μια μάσκα ομορφιάς ή ένα αντιηλιακό.
Παραθέτω το κείμενο από το οπισθόφυλλο του βιβλίου.
«Η Νάντια είναι 22 χρόνων. Είναι αισθητικός της Clinique. Δουλεύει στον Χόντο της Ερμού. Η Νάντια ζει μια κανονική ζωή. Έχει μια οικογένεια που την προστατεύει, μια δουλειά που της αρέσει, φίλες που τη συντροφεύουν, τον Τάσο που την αγαπάει. Η Νάντια κανονικά θα ήταν ένα κορίτσι σαν όλα τα άλλα. Αλλά δεν είναι. Η Νάντια κανονικά θα ήταν ευτυχισμένη. Αλλά δεν είναι».

Στο περιοδικό Ηριδανός

2006-06-27T22:29:00.000+03:00

Το ηλεκτρονικό περιοδικό Ηριδανός δημοσιεύει μια συνέντευξη του κριτικού λογοτεχνίας Αλέξη Ζήρα, μια από τις πλέον ανεξάρτητες φωνές στο χώρο της ελληνικής κριτικογραφίας. Παραθέτω εδώ ένα απόσπασμά της επίκαιρο σχετικό με τους συγγραφείς. Όσοι θέλετε να διαβάσετε και το υπόλοιπο η διεύθυνση του περιοδικού είναι www.hridanos.gr
-Ερώτηση: Οι συγγραφείς έχουν σήμερα θέση στο ελληνικό κοινωνικό status; Τους υπολογίζει κανείς;
-Ζηρας: «Τους υπολογίζουν στο βαθμό που είναι μέρος του επικοινωνιακού κύκλου. Και αυτό εξαρτάται από το κατά πόσο εκείνοι δέχονται και αναλαμβάνουν να παίξουν στο παιχνίδι των media. Δεν λέω κάτι το πρωτότυπο. Η βιομηχανία των media δεν μπορεί να λειτουργήσει αν δεν έχει τέτοια άλλοθι. Ότι είναι η φωνή των φτωχών, ότι υπερασπίζεται την έννοια του δικαίου, ότι είναι ο αδιάφθορος και τιμωρός εκδικητής σε μια πόλη που κατά τα άλλα είναι βουτηγμένη στην ανομία, ότι αφήνει να ακουστούν και άλλες "ποιοτικές" φωνές. Αν προσέξουμε όμως, οι φωνές των συγγραφέων που κατά κύριο λόγο "περνούν" και φτάνουν ως τα τηλεοπτικά πλατώ ή ως τα σαλόνια των εφημερίδων, είναι επιλεγμένες. Γιατί εδώ δεν προέχει το είναι αλλά το φαίνεσθαι. Όχι τι λέγεται, αλλά ποιος το λέει. Εννοείται πως με αυτό δεν λέω ότι οι συγγραφείς που χρησιμοποιούνται ως άλλοθι από τα media, συντάσσονται με την κρατούσα επικοινωνιακή λογική. Ίσα ίσα, πολλές φορές μιλούν με ένα τρόπο ανατρεπτικό απέναντι στις συμβατικές αντιλήψεις του πολιτικού ή του δημοσιογραφικού ναρκισσισμού. Κατά βάθος όμως γνωρίζουν ότι και με τις αποκλίνουσες απόψεις τους ακόμα, είναι μέρος του όλου επικοινωνιακού μηχανισμού, ο οποίος και αδρανοποιεί ό,τιδήποτε δεν εξαφανίζει. Και προφανώς να μην ξεχνάμε ότι αναπτύσσεται πλάι στη βιομηχανία των επικοινωνιακών μύθων, η πολύ μικρότερη και επικουρική βιομηχανία των προσωπικών μύθων. Ο Βασίλης Βασιλικός, ο Χρήστος Χωμενίδης, ο Πέτρος Τατσόπουλος: αυτούς γνωρίζουμε λένε οι δημοσιογράφοι και οι μιντιάδες, αυτούς και θα πρέπει να εμπιστευθείτε ...»

Χωρίς δικό μου σχόλιο. Πάνω όμως σ' αυτό το θέμα θα επανέλθω.

Η φαντασία προπορεύεται

2006-06-27T02:21:00.000+03:00

-Δεν πιστεύω στις καλοκαιρινές προτάσεις βιβλίων. Κι αυτό γιατί δεν μπορώ να φανταστώ πώς είναι δυνατόν κάποιος που τον χειμώνα διαβάζει Σκαμπαρδώνη ή Γιατρομανωλάκη θα διαβάσει στη θάλασσα Διβάνη ή Ομηρόλη μόνο και μόνο επειδή κάνει ζέστη και είναι ξαπλωμένος δίπλα στο κύμα. Εκτός κι αν οι καλοκαιρινές επιλογές των λογοτεχνικών ενθέτων αφορούν μόνον τους περιστασιακούς αναγνώστες του καλοκαιριού. Αλλά κι αυτό μοιάζει περίεργο διότι προτείνουν τα πάντα. Που σημαίνει ουσιαστικά... τίποτα! Δηλαδή ότι έχουν ξαναπροτείνει σ' όλη τη διάρκεια του χρόνου. Οπότε είτε υπάρχουν είτε όχι δεν προσφέρουν τίποτα παρά ένα αναμάσημα. Και φυσικά αγνοούν εεντελώς κάποια βιβλία που μπορεί να είναι πραγματικά άριστα στο είδος τους. Ιδιαίτερα σ' όποιον είναι λάτρης της επιστημονικής φαντασίας. Που προσωπικά το θεωρώ ένα λογοτεχνικό είδος με πολύ σημαντικό παρελθόν που θα βρούμε τις ρίζες του στην ελληνική τραγωδία κι ακόμη πιο μακριά, στην μυθολογία. Ο άνθρωπος από την εποχή που εμφανίστηκε στη γη δεν κάνει τίποτ’ άλλο από το να προσπαθεί απεγνωσμένα να ξεφύγει από τη φθαρτή φύση του. Έτσι γεννήθηκαν οι θεοί της αρχαιότητας, έτσι γεννήθηκαν οι ημίθεοι, οι υπεράνθρωποι, η μετενσάρκωση, η μετα θάνατον ζωή των Χριστιανών αλλά και η? επιστημονική φαντασία. Ένας από τους πιο γνωστούς εκπροσώπους της ελληνικής επιστημονικής φαντασίας είναι και ο Μάκης Πανώριος, γνωστός θεωρητικός του είδους, ο οποίος έχει εκδώσει και μια ανθολογία του φανταστικού με ηχηρά ονόματα. Το καινούριο του βιβλίο από τις εκδόσεις «Κέδρος» το «Το Μαυσωλείο» είναι ένα σύγχρονο εφιαλτικό μυθιστόρημα στηριγμένο στις κλασσικές προδιαγραφές του είδους. Καλοστημένη πλοκή, δυνατή γραφή που σου κόβει την ανάσα, υπαρξιακοί προβληματισμοί που αγγίζουν το επίπεδο των φιλοσοφικών αναζητήσεων, σελίδες που ξετυλίγουν έναν πραγματικό εφιάλτη. Παραθέτω το κείμενο από το οπισθόφυλλο του βιβλίου.
"Κάθε επτά χρόνια στην Παγκόσμια Πόλη του Οικουμενικού Κράτους γίνεται το Μεγάλο Συνέδριο του Μέλλοντος, που μελετά την υπαρξιακή μετεξέλιξη του ανθρώπου. Έργο του Συνοδού είναι να οδηγήσει στον Οίκο διεξαγωγής του τον Λειτουργό. Αυτή είναι η αποστολή του Αλέξανδρου, του μέγιστου όλων των Συνοδών. Μετά την εκτέλεσή της, όμως, ο Αλέξανδρος χάνεται στο δαιδαλώδες τοπίο της Πόλης. Αναζητώντας τον χαμένο δρόμο του, θα έρθει αντιμέτωπος με τα τέρατα μιας εφιαλτικής πραγματικότητας -και με την κοσμική φρίκη του Μαυσωλείου.Στο σκοτεινό υπόγειο του έργου, και υπό το πρόσχημα ενός "μυθικού" ταξιδιού στο άγονο, γήινο τοπίο, με μοναδικές αποσκευές παιδικές μνήμες, μύθους, θρύλους και παραμύθια, αναζητείται εναγωνίως το νόημα, ο σκοπός και η ταυτότητα του υπαρξιακού ανθρώπου. Σχεδιάζεται το κατακερματισμένο πρόσωπό του, το τέλος των ψευδαισθήσεων και η ματαιότητα της γήινης διαδρομής του, "κέρδος" της οποίας είναι μόνο η σιωπή του σκότους". Καλή ανάγνωση σε όσους το προτιμήσουν.

Ελαφριά αλλά καθόλου εύπεπτα

2006-06-22T14:04:00.000+03:00

Στα χρόνια των σπουδών μου μαζί με τα υποχρεωτικά διαβάσματα υπήρχαν πάντα πάνω στο γραφείο μου και μερικά αστυνομικά μυθιστορήματα για να με ξεκουράζουν ή για να με προβληματίζουν περισσότερο, αν θέλετε. Ήταν όλα ξένων συγγραφέων εκτός από του Γιάννη Μαρή, ο οποίος άνοιξε το δρόμο στο καθαρά ελληνικό αστυνομικό. Μετά τις σπουδές μου τα παράτησα γιατί τα βαρέθηκα. Βέβαια από τότε μέχρι σήμερα έχει κυλήσει πολύ νερό στο αυλάκι και οι υποθέσεις των αστυνομικών μυθιστορημάτων δεν διαδραματίζονται αναγκαστικά στο?Κολωνάκι και δεν αφορούν πάντα αστικές ιστορίες τριγώνων ή κληρονόμων. Ώσπου τις προάλλες διάβαζα κάπου για τον γνωστό Ιταλό συγγραφέα Μάσσιμο Καρλότο, που στην πατρίδα του είχε κατηγορηθεί ως δολοφόνος και «τρομοκράτης» και πέρασε αρκετά χρονάκια στη φυλακή μέχρι να απελευθερωθεί με τη συνδρομή του Χόρχε Αμάντο και του Νορμπέρτο Μπόμπιο. Ο Καρλότι λοιπόν λέει σε μια συνέντευξή του ότι: «Tο αστυνομικό μυθιστόρημα είναι το αληθινό ρεπορτάζ. Στην Ιταλία δεν υπάρχει πια η ερευνητική δημοσιογραφία· έτσι το αστυνομικό μυθιστόρημα, όπως και το νουάρ, έχουν γίνει εκτός των άλλων εργαλεία πληροφόρησης, υπό την έννοια ότι ο συγγραφέας διαλέγει να εξιστορήσει γεγονότα που συνέβησαν πραγματικά, με στόχο να τα αποτυπώσει πιστά...»
Η αλήθεια είναι ότι στα αστυνομικά τελευταία είχα μείνει πίσω. Έτσι αποφάσισα να διαβάσω τα πιο πρόσφατα των Ελλήνων μυθιστοριογράφων και διαπίστωσα με ευχάριστη έκπληξη ότι αυτή η νέα πραγματικότητα του αστυνομικού μυθιστορήματος έχει περάσει και στη χώρα μας και μάλιστα με μεγάλη επιτυχία. Προτείνω λοιπόν αυτά που διάβασα σαν καλοκαιρινή έναρξη διαβασμάτων σχετικά ελαφρών αλλά καθόλου εύπεπτων.
-"Ο Θεός φυλάει τους άθεους" του Πέτρου Μαρτινίδη από τις εκδόσεις Νεφέλη. Ένα ενδιαφέρον θρίλερ σχετικό με τη διαφθορά που σκηνοθετεί θαύματα και αγιοποιεί σκηνώματα δοσμένο με καλές δόσεις μυστηρίου για να μπορεί ο αναγνώστης να μαντεύει σιγά σιγά μαζί με τον ήρωα. Ο Μαρτινίδης είναι καθηγητής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και άρχισε να δημοσιεύει το 1998 μπλέκοντας τη νουάρ ατμόσφαιρα με τον κόσμο της ακαδημαϊκής κοινότητας. Παραθέτω το κείμενο από το εξώφυλλο του βιβλίου. Θεωρώ ότι αυτό βοηθάει για όσους ενδιαφερθούν για το βιβλίο και το έχω κάνει πάλι σε προηγούμενο ποστ. «Νύχτα 8ης Μαρτίου 2005 -νύχτα της "μεγάλης αγρυπνίας" για την συμφιλίωση λαού και κλήρου, μετά από μακρά περίοδο σκανδάλων- κι ένα θαύμα συντελείται στον ναό της Μητρόπολης στη Θεσσαλονίκη, ξεσηκώνοντας μιαν έκρηξη πίστης. Κάποιος που δηλώνει δημόσια ότι αμφισβητεί αν είναι "εκ Θεού" αυτό το θαύμα έρχεται αντιμέτωπος με μια σειρά περιπετειών, που τον φέρνουν επανειλημμένα στο χείλος του θανάτου. Οι αλλεπάλληλες διασώσεις του, ωστόσο, συνιστούν ένα θαύμα που δεν μπορεί να το αμφισβητήσει.»
-«Βασικός Μέτοχος» του Πέτρου Μάρκαρη από τις εκδόσεις Γαβριηλίδη. Μια θαλασσοπειρατεία που γίνεται από άγνωστους σε ελληνικό επιβατηγό ανοιχτά της Σούδας μπλέκει αστυνομία και αντιτρομοκρατική, Αμερικάνους και Ρώσους πράκτορες, και φυσικά τον αστυνόμο Χαρίτο σε μια προσπάθεια να λύσουν το μυστήριο. Που όλο και μπλέκεται περισσότερο καθώς ένας διαφημιστής βρίσκεται νεκρός στην Αθήνα. Το θέμα έχει να κάνει με την κυρίαρχη δύναμη των ΜΜΕ και αποτελεί σχόλιο της σύγχρονης ελληνικής πραγματικότητας. Ο Πέτρος Μάρκαρης γνωστός θεατρικός συγγραφέας και μεταφραστής άρχισε να γράφει αστυνομικά μυθιστορήματα το 1995 με θέματα πάντοτε κοινωνικά, όπου η αστυνομική πλοκή δεν είναι παρά ένα πρόσχημα. Παραθέτω το κείμενο από το εξώφυλλο του βιβλίου. «Για τον αστυνόμο Χαρίτο τα καλά νέα έρχονται ένα ένα. Τα κακά όλα μαζί. Δεν προλαβαίνει να χαρεί για το διδακτορικό της Κατερίνας, της κόρης του, και αυτή πέφτει θύμα τρομοκρατικής ενέργειας. Άγνωστοι καταλαμβάνουν ένα πλοίο έξω από τη Σούδα και κρατάνε ομήρους τριακόσιους επιβάτες. Ο Χαρίτος τρέχει στην Κρήτη για να παρακολουθήσει από κοντά την επιχείρηση διάσωσης των ομήρων. Την ίδια στιγμή όμως, ένας μανιακός στην Αθήνα αρχίζει να σκοτώνει διαφημιστές στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης. Ο Χαρίτος επιστρέφει στην Αθήνα και προσπαθεί να ανακαλύψει και να συλλάβει τον δολοφόνο, που θέλει να τινάξει το τηλεοπτικό σύστημα στον αέρα, ενώ το μυαλό του είναι στην Κρήτη, κοντά στην κόρη του...»
-Και κάτι άσχετο εκ πρώτης όψεως με τα αστυνομικά αλλά σχετικό με το? μυστήριο. Πήρα κάποια μηνύματα στο μέιλ μου σχετικά με το προηγούμενο ποστ και την κα Χαρτουλάρη από ανώνυμους. Δεν ήξερα ότι μπορεί κάποιος να παραμένει ανώνυμος στέλνοντας μέιλ. Το έμαθα και αυτό. Και θέλω να απαντήσω σ’ αυτά τα μέιλ ότι το γεγονός ότι διατηρώ την ανωνυμία μου δεν είναι από μια διάθεση να κατηγορήσω τους πάντες και τα πάντα. Δεν έχω κλείσει ακόμη μήνα στη μπλογκόσφαιρα και έχω πει νομίζω κάμποσα θετικά και λιγότερα αρνητικά. Αν έδωσα αυτή την εντύπωση ζητώ ταπεινά συγνώμη. Η πρόθεσή μου σαν μπλόγκερ είναι, και το έχω δηλώσει και αλλού αυτό, όσο μπορώ πιο ανεπηρέαστα να λέω τη γνώμη μου, αν αυτή αφορά κανέναν. Και για όσο διάστημα αντέξω. Και ευχαριστώ όσους κάνουν τον κόπο και χάνουν τον πολύτιμο χρόνο τους να με διαβάζουν.

Δρυός πεσούσης...

2006-06-19T11:29:00.000+03:00

Η κα Χαρτουλάρη στο Βιβλιοδρόμιο των «Νέων» του Σαββάτου ανακάλυψε τον συγγραφέα Γιάννη Καισαρίδη, τον οποίο προτιμά να αποκαλεί? Δημήτρη! Η κα Χαρτουλάρη, ως γνωστόν, εδώ και χρόνια κάνει βιβλιοπαρουσιάσεις στον γνωστό οργανισμό με τις δικές της άκρως υποκειμενικές επιλογές αποκλείοντας συγγραφείς που δεν της «κάθονται» λογοτεχνικά, όπως ο συγκεκριμένος, για τον οποίο έχουν εκφραστεί θετικά ο κος Χατζηβασιλείου, ο κος Φάις και άλλοι στην πιο δημοκρατική «Ελευθεροτυπία». Δεν κατηγορώ τον υποκειμενισμό, εκφράζει άλλωστε τις βαθύτερες αλήθειες του ανθρώπου, αλλά επισημαίνω την ολίσθησή της κας Χαρτουλάρη στο παράπτωμα της υποταγής στις δημόσιες σχέσεις του Κέδρου (ή του ίδιου του συγγραφέα;!). Για μια ακόμη φορά κάποιος δημοσιογράφος πέφτει στη λούμπα και εκμεταλλεύεται το γεγονός της εξαφάνισης του μικρού Άλεξ για να στηρίξει αυτό που διάλεξε να προβάλει. Το πιθανότερο είναι να μην έχει διαβάσει καθόλου τα διηγήματα του Καισαρίδη «Μισάντρα» για να τα συνδέει έτσι επιπόλαια με την υπόθεση του μικρού Άλεξ. Παραθέτω το κείμενο του εξωφύλλου του βιβλίου που κυκλοφόρησε τον Νοέμβρη του 2005.
«Μες στα μυστικά μισάντρα μιας πόλης, η ιλύς του χρόνου παγιδεύει ένα νεογέννητο συγγραφέα. Εφτάζυμα ψωμιά που μιλούν διαλέκτους της γλώσσας μας και μνημόσυνοι σπόροι λαχανικών τον βοηθούν να πλάσει στο σκοτάδι τού άλλου χρόνου και του άλλου λόγου τους ήρωές του: το κορίτσι με τα ζαρά μάτια που τρέφεται με ρινίσματα γυαλιού και τον ευγενή όφι με τα λέπια της μοναξιάς, τον στρατιώτη της πύλης των συνόρων ζωής και θανάτου και τους νεκρούς που ζητούν να αναπαυθούν, τα τρία εβραιόπουλα που τραγουδούν: "Ανέστι μανσεβίκος..." και τον πρόσφυγα χωρίς ψυχή, τη γεροντονιά που πετάει και τον από μηχανής άγγελο, τη συκιά με τα λερναία φυλλώματα και τις αθάνατες ρωσίδες κατσαρίδες, τα αγγελόψαρα...Πολλοί απ' αυτούς, επειδή πιστεύουν ότι "όταν κανείς δεν ξέρει αν υπάρχω, τότε υπάρχω, ζω!". εξέρχονται στο φως μόνον υπό άλλην μορφήν και με διαφορετικές ιδιότητες».
Ο Γιάννης Καισαρίδης στα «Μισάντρα» του, το ομώνυμο αφήγημα της συλλογής, απλώνει έξω απ’ το παράθυρο της έγκλειστης ηρωίδας του μια φανταστική σκηνή όπου μαζί με κείνην ο αναγνώστης παρακολουθεί ένα σκοτεινό παιχνίδι μεταμορφώσεων στο οποίο παίρνει μέρος ολόκληρη η μικρή πόλη. Μαζί με έναν ολόκληρο κόσμο μεταναστών, τέσσερα παιδιά, τρία αγόρια και ένα κορίτσι, συμμετέχουν σ’ αυτές τις μεταμορφώσεις παριστάνοντας κάθε φορά διαφορετικούς ρόλους. Τα διηγήματα τα χαρακτηρίζει η μεταφυσική ατμόσφαιρα, η ποιητικότητα και συγχρόνως μια «διαυγής» φαντασία που τα απογειώνει. Δεν μπορώ να κατανοήσω με ποιες μυστικές προεκτάσεις μπορεί να διαφημιστεί το συγκεκριμένο βιβλίο σαν «η προφητεία του συγγραφέα» και μ’ αυτό τον τρόπο να γίνει μπεστ σέλλερ -το ζητούμενο πάντα. Εκτός κι αν θεωρήσουμε το «Έγκλημα και Τιμωρία» του Ντοστογιέφσκι προφητεία του συγγραφέα στις κατά καιρούς δολοφονίες ηλικιωμένων γυναικών με σκοπό την κλοπή χρημάτων (!). Παρεμπιπτόντως το βιβλίο του Καισαρίδη είναι αφιερωμένο στην περίπτωση του Σταύρου και των άλλων παιδιών που χάθηκαν στα Τέμπη. Ωστόσο η επικαιρότητα δεν κάνει κάποιο βιβλίο να είναι αξιοπρόσεκτο κυρία Χαρτουλάρη.
Και μια και μιλάμε γι’ αυτό κύριε Βίδο, του «Βήματος», προσπαθήσατε κι εσείς να προσδώσετε αξία συνδέοντας την υπόθεση Άλεξ με πρωτόλειο θεατρικό έργο που παίζεται αυτές τις μέρες σε θεατρική σκηνή. Ονειρεύομαι ως απλός αναγνώστης αλλά και ως απλός θεατής την ημέρα που θα μπορώ εγώ και οι όμοιοί μου απλοί άνθρωποι να έχουμε δική μας κρίση για ό,τι διαβάζουμε και ό,τι βλέπουμε χωρίς το μανιπουλάρισμα των «ειδικών». Ζητάω πολλά κυρία Χαρτουλάρη και κύριε Βίδο; (Φυσικά δεν περιμένω απάντηση. Άλλωστε σίγουρα δεν θα ανέβει μέχρι τα αυτιά τους το ερώτημα. Έτσι κι αλλιώς είναι ρητορικό).

Βιβλιόφιλοι και βιβλιοφάγοι

2006-06-14T21:44:00.000+03:00

-Διάβασα ότι μέσα στο τριήμερο πάνω από 200.000 βιβλιόφιλοι πέρασαν από το Φεστιβάλ Βιβλίου της Θεσσαλονίκης παρόλες τις βροχές και το κρύο, σε αντίθεση με τους επισκέπτες της Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου που κατά τον Μπάμπη Μπαρμπουνάκη ήταν μόνο τρεις χιλιάδες, αν και θεωρήθηκε πολύ επιτυχημένη. Ακόμη διάβασα ότι οι πωλήσεις βιβλίων στο φεστιβάλ αυξήθηκαν από πέρσι κατά 20%. Τριάντα χιλιάδες τίτλοι βιβλίων, οκτώ χιλιάδες νέοι τίτλοι, η παραγωγή καλά κρατεί. Το καλοκαιράκι να ΄ναι καλά με τις παραλίες του και θα ανταμείψει τους κόπους των συγγραφέων. Το Φεστιβάλ θα διαρκέσει μέχρι τις 18 Ιουνίου και σίγουρα όποιος πάει θα συναντήσει και κάποιον από τους 50 καλεσμένους συγγραφείς για να του υπογράψει βιβλίο.
-Στους αμετανόητους λάτρεις του Κώστα Καρυωτάκη προτείνω να ψάξουν να βρουν στα βιβλιοπωλεία, διότι δεν το έχω δει να υπάρχει στα περίπτερα, το τετραμηνιαίο περιοδικό "Κ" με εκτενές αφιέρωμα στον αυτόχειρα ποιητή που επιμελήθηκε ο Κώστας Παπαγεωργίου και γράφουν επίσης ο Αλέξης Ζήρας, ο Γιάννης Κοντός, η Τιτίκα Δημητρούλια κ.α. Το περιοδικό εκδίδεται από τις εκδόσεις Αλεξάνδρεια και αν δεν το βρείτε τηλεφωνείστε στο 2103806305. Συμπεριλαμβάνει επίσης για όσους "βιβλιοφάγους" δεν ενδιαφέρονται για "εύπεπτη" λογοτεχνία ενδιαφέροντα κριτικά σημειώματα για την νέα ποιητική συλλογή του Γιάννη Βαρβέρη "Πεταμένα Λεφτά", το νέο βιβλίο του Γιώργου Βέη "Με τις Μογγόλες", τη νέα συλλογή διηγημάτων της Λείας Βιτάλη "Σκοτεινές Μητέρες" και της Ελένης Λαδιά "Ο Μαύρος Ερμής". Τις επόμενες μέρες θα κάνω κάποιες πιο "ελαφριές" προτάσεις.

Η άλλη όψη μιας "καταραμένης" συγγραφέως

2006-06-13T01:41:00.000+03:00

Τη Μήτσορα δεν τη διαβάζεις για να περάσεις την ώρα σου. Τη διαβάζεις για να ταξιδέψεις μαζί της στο κενό και να βυθιστείς στα μύχια του εαυτού σου. Υπάρχει στα βιβλία της μια μαύρη φλέβα που σε οδηγεί κατ’ ευθείαν στον σκοτεινό κόσμο της άλλης πλευράς. Κι εκεί δεν έχει χάπυ έντ. Υπάρχουν ζόρια. Αυτό γνώριζα μέχρι την προηγούμενη νουβέλα της «Ο ήλιος, δύω». Το γεγονός ότι το νέο της βιβλίο «Καλός καιρός/Μετακίνηση» από τις εκδόσεις Πατάκη διαφημίστηκε ότι διαθέτει χάπυ εντ ?το ζητούμενο της εποχής- με έκανε να το κρατώ για καιρό στη στοίβα των βιβλίων προς ανάγνωση και να μην αποφασίζω να ξεκινήσω την περιπέτεια μαζί του. Μήτσορα και χάπυ εντ δεν ταίριαζαν στο μυαλό μου. Η συγγραφέας που έφερε πρώτη στην Ελλάδα την κουλτούρα των ναρκωτικών γράφοντας με έναν πολύ προσωπικό ?βιωματικό θα έλεγα- τρόπο για το αδιέξοδο της ανθρώπινης ύπαρξης έμοιαζε να με κοιτά απ’ το αφτί του βιβλίου με μια ειρωνική διάθεση. Ώσπου η περιέργεια, που ως γνωστόν είναι πιο ισχυρός παράγων από τις όποιες επιφυλάξεις, με έκανε πριν δυο μέρες να το διαβάσω. Και βρέθηκα για μερικές ώρες στον δικό της Λυκαβηττό, συντροφιά με τους μετανάστες της, με τα σκουπίδια που μυρίζουν, να κάθομαι στο παγκάκι μαζί με τους 35πεντάρηδες ήρωές της μέσα στην παραζάλη της καθημερινότητας, κάτω από το βάρος των σημαδιακών γεγονότων της εποχής μας μόλις ανέτειλε ο εικοστός πρώτος αιώνας με την αλλόγιστη βία να κρατεί καλά το τιμόνι του κόσμου. Μόνο που η Μήτσορα τώρα ανακαλύπτει την ζωοδόχο πηγή του έρωτα με το Ε κεφαλαίο. Και του αφήνεται να την οδηγήσει στην φωτεινή πλευρά της ζωής. Το βιβλίο έχει τον ίδιο ωμό λυρισμό που έφερε στη λογοτεχνία η Μήτσορα το ’77 με το «Αννα να άλλο ένα» ή με την «Περίληψη του κόσμου», την ίδια αντικομφορμιστική γραφή, την ποιητικότητα, την αφηγηματική δεινότητα. Και επιπλέον έχει έρωτα. Έναν έρωτα για πρώτη φορά από την πλευρά της ζωής. Οι δυο ήρωες αφήνονται να παρασυρθούν κι αυτό τους κρατά στην επιφάνεια. Η Μήτσορα γράφει με αισιοδοξία! Παρόλο που το κείμενο μου δημιούργησε μια αμηχανία και το ευτυχισμένο τέλος δεν με έπεισε απόλυτα, χάρηκα τη δυνατή γραφή της μα πιο πολύ με κέρδισε το γεγονός ότι μια "καταραμένη" συγγραφέας, -η ηγερία των ελλήνων μπίτνικ- ξέφυγε από τα σκοτάδια της και αναρριχήθηκε στο φως έστω και με αμηχανία. Οι ήρωές της, ο Άλκης και η Έλλη τολμούν να κοιτάξουν κατάματα τη ζωή και να ξεφύγουν από τις προσωπικές τους φυλακές ανακαλύπτοντας τα απλά πράγματα, την καθημερινότητα, την ερωτική πλευρά της ζωής. Σίγουρα η επόμενη πτήση της θα αγγίξει τον ήλιο τη στιγμή της ανατολής.

2006-06-06T23:58:00.000+03:00

Η αγωνία του συγγραφέα...

Ο Βαγγέλης Ραπτόπουλος γεννήθηκε το 1959 και δημοσίευσε το πρώτο του βιβλίο, τα περίφημα «Κομματάκια», σε ηλικία 20 ετών, για τα οποία ο κριτικός Αλέξης Ζήρας έγραφε τότε στην εφημερίδα Καθημερινή: «Aυτοβιογραφικά χρονικά που όμως έχουν διυλιστεί από τη φαντασία του συγγραφέα, σπαράγματα της ζωής ενός νέου, χθεσινού έφηβου, όπου είναι έκδηλα τα βιώματα της υπαρξιακής ερημίας, της ανεκπλήρωτης ερωτικής σχέσης και του θανάτου?»
Από τότε μέχρι σήμερα ο Β.Ρ. δημοσιεύει ανελλιπώς νέο βιβλίο κάθε δυο χρόνια ή και κάθε χρόνο, μερικές χρονιές έχει εκδόσει και δυο βιβλία μάλιστα μέσα στην ίδια χρονιά. Και όλα τα βιβλία του, 17 τον αριθμό μέχρι σήμερα, είναι λίγο ως πολύ αυτοβιογραφικά, ακολουθώντας μάλιστα το πέρασμα της ηλικίας του. Οι προβληματισμοί των ηρώων του, οι σχέσεις τους, η αντιμετώπιση της ζωής τους εξελλίσσονται καθώς περνούν τα χρόνια του ίδιου του συγγραφέα. Ουδέν το μεμπτόν μέχρις εδώ, καθώς ο Ραπτόπουλος έχει δώσει δείγματα καλής λογοτεχνίας στην πορεία του. Και ίσως θα εξακολουθούσε να δίνει αν δεν φοβόταν να μείνει για λίγο εκτός δημοσιότητος. Φυσικά δεν είναι ο μόνος που ζει με τον φόβο μη μείνει εκτός, Οι περισσότεροι συγγραφείς είτε στην Ελλάδα είτε στο εξωτερικό, που βιοπορίζονται από τα βιβλία τους ή διατυμπανίζουν αυτή την εκδοχή, βρίσκονται συνεχώς στις προθήκες των βιβλιοπωλείων με νέα βιβλία τους. Το τελευταίο όμως βιβλίο του Ραπτόπουλου τον πρόδωσε. Χαλαρό, χωρίς να έχει συγκεκριμένο στόχο, περιφέρεται ανάμεσα στα μεγάλα πρόσφατα ιστορικά γεγονότα της χώρας, από τη δικτατορία των συνταγματαρχών και τη μεταπολίτευση μέχρι τους Ολυμπιακούς αγώνες, χωρίς να τα ακουμπά ή εκείνα να ακουμπούν την ιστορία του. Χρησιμοποιούνται λίγο πολύ ως φόντο της ζωής των τριών καρδιακών φίλων, του Αντρέα, του Ηλία και του Θάνο, του αφηγητή. Δεν είμαι κριτικός λογοτεχνίας, απλώς μου αρέσει να διαβάζω τις ελεύθερες ώρες μου ιδιαίτερα ελληνική λογοτεχνία, όπως ο Άγγλος προτιμά την αγγλική ή ο Γερμανός τη γερμανική. Βρίσκω εκεί μέσα στοιχεία από τη ζωή μου και ταυτίζομαι. Με ακουμπούν γεγονότα και με προβληματίζουν. Μου δίνουν έναν μίτο για να πάω παρά πέρα τις σκέψεις μου. Φυσικά και δεν περιμένω λύσεις απ’ τη λογοτεχνία. Περιμένω όμως μια καλή και φιλική συντροφιά. «Οι φίλοι» δεν με έπεισαν. Δεν μου κράτησαν καλή συντροφιά. Και σ’ αυτό δεν φταίει η χαλαρή γραφή του Ραπτόπουλου με την αφόρητη νοσταλγία της και το ατέλειωτο μελοδραματισμό της, ή το σε πολλά σημεία δευτεροκλασσάτο δοκιμιακό του ύφος, ούτε η θυμοσοφίες του και οι κοινοτυπίες του, αλλά κάτι πιο βαθύ και λυπημένο. Η αγωνία του συγγραφέα! ‘Ηταν ολοφάνερη η πρόθεσή του να βγάλει ακόμη ένα βιβλίο έστω κι αν δεν ήταν έτοιμος γι’ αυτό. Ή μήπως και νόμιζε πως ήταν; Γιατί αν είχε αυτή την ψευδαίσθηση τότε φαίνεται έχει αρχίσει να... γερνά. Το βιβλίο αυτό ωστόσο βρέθηκε στις λίστες με τα μπεστ σέλλερ. Να μιλήσω για διαπλοκές, για δημόσιες σχέσεις, για εκμετάλλευση των μίντια με συνεντεύξεις; Όλα αυτά θεμιτά αφού και το βιβλίο δεν παύει παρά να είναι ένα προϊόν. Τότε τίθεται το ερώτημα πώς θα καταλάβει ο απονήρευτος αναγνώστης αν το πόνημα αξίζει τα λεφτά του; Μόνο όταν το αγοράσει. Αλλά τότε είναι πια αργά. Γιατί το βιβλίο δεν είναι απορρυπαντικό ή σοκολάτα που αν δεν σου αρέσει δεν το ξαναπαίρνεις. Ούτε μπορείς να διαγράψεις μονοκοντυλιά έναν συγγραφέα επειδή κάποιο βιβλίο του ή έστω η τελευταία παραγωγή του δεν σε έπεισαν. Τότε τι; Ακόμη ένα αδιάβαστο αλλά αγορασμένο βιβλίο στο ράφι. Και ο βιοπορισμός του συγγραφέα επιτυγχάνεται. Το επόμενο βιβλίο του Ραπτόπουλου που θα αγοράσω θα είναι το 2010. Σε τέσσερα χρόνια θα μπορέσει να επιμεληθεί μια δουλειά που θα τον ξαναφέρει στις παλιές του δόξες. Εκτός κι αν η αγωνία του συγγραφέα είναι ισχυρότερη από την επιθυμία του να αρέσει.

Ρεκβιεμ για έναν ανήλικο

2006-06-05T23:08:00.000+03:00

-Το 1996 στην πολιτεία Άρλιγκτον του Τέξας η 9χρονη Amber Hagerman έπεσε θύμα απαγωγής, βιασμού και τέλος δολοφονίας από έναν νεαρό Τεξανό. Την ίδια χρονιά δημιουργήθηκε στη μνήμη της το πρόγραμμα Amber Alert το οποίο στοχεύει στην έγκαιρη ενημέρωση των αρχών και των πολιτών σε περίπτωση απαγωγής ανηλίκου. Το πρόγραμμα αυτό μετά τα τελευταία φρικιαστικά γεγονότα της "απαγωγής" και δολοφονίας(;) του μικρού Ρώσου Άλεξ στη Βέροια έχει αναλάβει να υλοποιήσει στην Ελλάδα η οργάνωση "Το χαμόγελο του παιδιού". Είναι γραφτό των ανθρωπίνων κοινωνιών τα γεγονότα πάντα να προηγούνται από την πρόληψή τους. Άλλωστε και με τους νόμους κάθε πολιτείας το ίδιο συμβαίνει. Έστω και εκ των υστέρων ευαισθητοποιούμαστε σαν ανθρώπινο είδος τρομάζοντας με τα απύθμενα βάθη της ψυχής μας. Εμπνευσμένο από την υπόθεση της μικρής Τεξανής ένα θαυμάσιο βιβλίο της Σώτης Τριανταφύλλου "Η Συγχώρεση" από τις εκδόσεις Πατάκη, ένα από τα καλύτερα της συγγραφέως.
-Ο Μισέλ Φάις αφιερώνει από τη σημερινή Ελευθεροτυπία στον μικρό Ρώσο το ποίημα "Ρέκβιεμ" της Άννας Αχμάτοβα, που αναφέρεται στην πολύχρονη φυλάκιση του γιου της Ρωσίδας ποιήτριας στα χρόνια των σταλινικών εκκαθαρίσεων.
"Όχι, δεν υποφέρω εγώ,
μα κάποιος άλλος.
Εγώ δεν θα το άντεχα.
Κι αυτό που έχει συμβεί,
ας το καλύψουν οι μαύρες οθόνες
κι ας πάρει κάποιος τα φανάρια...
Νύχτα."
Σήμερα είχα ετοιμαστεί να γράψω την άποψή μου για ένα βιβλίο που μόλις τέλειωσα την ανάγνωσή του και που βρίσκεται στις λίστες των μπεστ σέλλερ. Ο μικρός Ρώσος όμως δεν με άφησε. Είναι πολύ πιο σημαντική η ζωή από την τέχνη!

Εν αρχή...

2006-06-01T21:43:00.000+03:00

Εν αρχή ην ο λόγος! Αυτόν θα προσπαθήσω να υπερασπιστώ με τις μικρές δυνάμεις μου από αυτή τη γωνιά του κόσμου. Έχω το λόγο μου γι' αυτό. Με εξοργίζει η υποτίμηση ενός μεγάλου "λόγου" τη στιγμή που αντίθετα υπερτιμάται ένας μικρός ¨λόγος" εξ αιτίας διαπλοκών, μάρκετινγκ και δημοσίων σχέσεων. Αυτό διώχνει αναγνώστες. Ή αφήνει αγορασμένα βιβλία αδιάβαστα στα ράφια. Σίγουρα μ' αυτόν τον τρόπο δεν μπορούμε να μιλάμε για πολιτική βιβλίου στην Ελλάδα. Προσωπικά μπορεί να μην πετύχω τίποτα. Ο κόσμος δεν αλλάζει με μια, δυο, τρεις φωνές. Δεν αλλάζει ούτε καν με την Τέχνη αν πιστέψουμε τον Φερνάντο Μποτέρο. Αλλά η ουτοπία είναι μια μεγάλη κινητήρια δύναμη!